Подпишитесь на наш канал в Telegram

Այս տարի լրանում է նաև Հայոց ձորի ճակատամարտի 4510-ամյակը

Բաց նամակ Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարությանը, ՀՀ և Սփյուռքի հասարակական, քաղաքական բոլոր կազմակերպություններին

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք, այս տարի լրանում է Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակը, Հայաստանի 1-ին հանրապետության ստեղծման 100-ամյակը: Այդ իրադարձությունների մասին հաճախ է խոսվում, սակայն, հազվադեպ բացառությամբ, ոչ մի խոսք չի ասվում, որ այս տարի լրանում է նաև Հայոց ձորի ճակատամարտի 4510-ամյակը: Հայտնի է, որ այդ ճակատամարտում մ.թ.ա. 2492 թ. նավասարդի 1-ին (օգոստոսի 11/23) Հայկ Նահապետը փայլուն և վճռական հաղթանակ է տարել Բելի (Նեբրովթի, Մեսիլիմի) նկատմամբ և հնարավորություն է ստացել կարգավորելու իր երկրի պետական և քաղաքական վիճակը, փաստորեն հիմնադրել է Հայկական պետականությունը: Մի՞թե զարմանալի չէ, որ խոսելով Երևանի հիմնադրման և առաջին հանրապետության ստեղծման տարելիցների մասին, լռության է մատնվում մի այնպիսի դարակազմիկ իրադարձություն, ինչպիսին Հայկական պետականության հիմնադրումն է, ինչը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն հայ ժողովրդի, այլև համաշխարհային պատմության համար:

Հայոց ձորի ճակատամարտի մասին հայ և օտարազգի պատմագիրների տեղեկությունները խորհրդային ժամանակաշրջանում դիտվում էին իբրև առասպել կամ, լավագույն դեպքում, համարվում էին, այսպես կոչված, Ուրարտուի և Ասուրա-բաբելական թագավորությունների միջև պատերազմների, հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացի արձագանքներ, իսկ Հայկական պետության պատմությունը սկսում էին Ուրարտուի անկումից հետո:
Այդ վերջին միտքը մեծ հաճույք է պատճառում Անդրկովկասի արևելքում ծվարած թուրքերին, որոնք առիթը բաց չեն թողնում նշելու, որ հայերն իրենք են իրենց պատմությունն սկսում մ.թ.ա. VI դարից:

Մինչդեռ արդեն իսկ խորհրդային ժամանակաշրջանում և, այնուհետև, անկախ Հայաստանի Հարապետությունում, կասկածելի գաղափարախոսություններից զերծ, սթափ մտածող գիտնականներն ապացուցեցին, որ Հայաստանի պատմությունը չի սկսվում Ուրարտուի անկումից հետո, այլ՝ շատ ավելի վաղ ժամանակաշրջանում, և որ Ուրարտու անվանումը Հայաստանի անվանումներից մեկն է:

Հայոց ձորի ճակատամարտի տարեթվի մասին կան տարբեր կարծիքներ. այն տեղադրում են մ.թ.ա. 3500 թ., մ.թ.ա. 2650 թ., մ.թ.ա. 2107 թ. ևն, սակայն շատ ուսումնասիրողներ գտնում են և ապացուցում, որ Հայոց ձորի ճակատամարտը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 2492 թ.: Այդ ճակատամարտը փաստեց դեռևս մ.թ.ա. XXVIII դ. սկսված հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացի ավարտը և ապացույց էր հայ ժողովրդի համախմբվածության, ինչը միշտ արտահայտվում է Հայաստանին սպառնացող վտանգների ժամանակ:

Արդ, ի՞նչն է խանգարում ընդունելու այդ թվականն իբրև Հայոց պետականության հիմնադրման թվական և նշելու այն այս տարի: Օտարների կարծի՞քը: Ինչու՞ պիտի օտարները որոշեն Հայոց պատմության սկզբնավորման ժամանակը և ընդհանրապես հայոց պատմությունը:

Հայ ժողովուրդն է իր պատմությունը կերտողը և հայ ժողովուրդն ինքը պիտի գնահատի իր պատմության կարևորագույն իրադարձությունները: Հայ ժողովուրդը հենց այնպես չէ, որ կոչվում է Հայկի անունով և իր երկիրն հենց այնպես չէ, որ անվանել է՝ Հայաստան, Հայք, այլ գիտակցել է Հայոց ձորի ճակատամարտի նշանակությունը և Հայկ Նահապետի դերը:

Պատկերացնու՞մ եք, ի՞նչ կանեին հին պատմություն չունեցող և տարածաշրջանի բնիկ ժողովուրդների պատմությունը յուրացնելու և կեղծելու միջոցով պատմություն ստեղծող որոշ դրացիներ, եթե ունենային նման հնարավորություն, ինչպիսին ունեն հայերը: Նրանք տիեզերքով մեկ կշեփորահարեին այդ պարագան:

Իսկ հայերն, ունենալով իրական պատմություն, ինչն արտահայտված է հայ և օտարազգի բազմաթիվ գրավոր սկզբնաղբյուրներում և նյութական մշակույթի հուշարձաններում, պետք է հարգեն իրենց պատմությունն ու նշեն կարևոր իրադարձությունները:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք, կոչ եմ անում, համոզված եմ, բոլոր հայերն են այդ ցանկանում, որ 2018 թ. օգոստոսի 23-ին Հայաստանի Հանրապետության 4-րդ նախագահը շնորհավորի հայ ժողովրդին՝ Հայկական պետականության հիմնադրման 4510-ամյակի առթիվ:
Դա հրաշալի առիթ է ոչ միայն բարձրացնելու հայ ժողովրդի և Հայաստանի Հանրապետության հեղինակությունն ամբողջ աշխարհում, այլ նաև կլինի հարգանքի տուրք մ.թ.ա. 2492 թ. մինչև այսօր Հայաստանի ազատության ու անկախության համար զոհված մարտիկների, Մեծ Եղեռնի անմեղ զոհերի հիշատակին:

«...կարծում եմ, խելացի մարդկանցից ոչ ոք չի հակադրվի...
(Մովսես Խորենացի, Պատմություն Հայոց, Ա, Զ)

Հարգանքով՝
1972 – 1992 թթ.
Հայկական հանրագիտարանի
ավագ գիտական խմբագիր՝

Սեդրակ ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

 

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան