Подпишитесь на наш канал в Telegram

Այս տարի լրանում է նաև Հայոց ձորի ճակատամարտի 4510-ամյակը

Բաց նամակ Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարությանը, ՀՀ և Սփյուռքի հասարակական, քաղաքական բոլոր կազմակերպություններին

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք, այս տարի լրանում է Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակը, Հայաստանի 1-ին հանրապետության ստեղծման 100-ամյակը: Այդ իրադարձությունների մասին հաճախ է խոսվում, սակայն, հազվադեպ բացառությամբ, ոչ մի խոսք չի ասվում, որ այս տարի լրանում է նաև Հայոց ձորի ճակատամարտի 4510-ամյակը: Հայտնի է, որ այդ ճակատամարտում մ.թ.ա. 2492 թ. նավասարդի 1-ին (օգոստոսի 11/23) Հայկ Նահապետը փայլուն և վճռական հաղթանակ է տարել Բելի (Նեբրովթի, Մեսիլիմի) նկատմամբ և հնարավորություն է ստացել կարգավորելու իր երկրի պետական և քաղաքական վիճակը, փաստորեն հիմնադրել է Հայկական պետականությունը: Մի՞թե զարմանալի չէ, որ խոսելով Երևանի հիմնադրման և առաջին հանրապետության ստեղծման տարելիցների մասին, լռության է մատնվում մի այնպիսի դարակազմիկ իրադարձություն, ինչպիսին Հայկական պետականության հիմնադրումն է, ինչը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն հայ ժողովրդի, այլև համաշխարհային պատմության համար:

Հայոց ձորի ճակատամարտի մասին հայ և օտարազգի պատմագիրների տեղեկությունները խորհրդային ժամանակաշրջանում դիտվում էին իբրև առասպել կամ, լավագույն դեպքում, համարվում էին, այսպես կոչված, Ուրարտուի և Ասուրա-բաբելական թագավորությունների միջև պատերազմների, հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացի արձագանքներ, իսկ Հայկական պետության պատմությունը սկսում էին Ուրարտուի անկումից հետո:
Այդ վերջին միտքը մեծ հաճույք է պատճառում Անդրկովկասի արևելքում ծվարած թուրքերին, որոնք առիթը բաց չեն թողնում նշելու, որ հայերն իրենք են իրենց պատմությունն սկսում մ.թ.ա. VI դարից:

Մինչդեռ արդեն իսկ խորհրդային ժամանակաշրջանում և, այնուհետև, անկախ Հայաստանի Հարապետությունում, կասկածելի գաղափարախոսություններից զերծ, սթափ մտածող գիտնականներն ապացուցեցին, որ Հայաստանի պատմությունը չի սկսվում Ուրարտուի անկումից հետո, այլ՝ շատ ավելի վաղ ժամանակաշրջանում, և որ Ուրարտու անվանումը Հայաստանի անվանումներից մեկն է:

Հայոց ձորի ճակատամարտի տարեթվի մասին կան տարբեր կարծիքներ. այն տեղադրում են մ.թ.ա. 3500 թ., մ.թ.ա. 2650 թ., մ.թ.ա. 2107 թ. ևն, սակայն շատ ուսումնասիրողներ գտնում են և ապացուցում, որ Հայոց ձորի ճակատամարտը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 2492 թ.: Այդ ճակատամարտը փաստեց դեռևս մ.թ.ա. XXVIII դ. սկսված հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացի ավարտը և ապացույց էր հայ ժողովրդի համախմբվածության, ինչը միշտ արտահայտվում է Հայաստանին սպառնացող վտանգների ժամանակ:

Արդ, ի՞նչն է խանգարում ընդունելու այդ թվականն իբրև Հայոց պետականության հիմնադրման թվական և նշելու այն այս տարի: Օտարների կարծի՞քը: Ինչու՞ պիտի օտարները որոշեն Հայոց պատմության սկզբնավորման ժամանակը և ընդհանրապես հայոց պատմությունը:

Հայ ժողովուրդն է իր պատմությունը կերտողը և հայ ժողովուրդն ինքը պիտի գնահատի իր պատմության կարևորագույն իրադարձությունները: Հայ ժողովուրդը հենց այնպես չէ, որ կոչվում է Հայկի անունով և իր երկիրն հենց այնպես չէ, որ անվանել է՝ Հայաստան, Հայք, այլ գիտակցել է Հայոց ձորի ճակատամարտի նշանակությունը և Հայկ Նահապետի դերը:

Պատկերացնու՞մ եք, ի՞նչ կանեին հին պատմություն չունեցող և տարածաշրջանի բնիկ ժողովուրդների պատմությունը յուրացնելու և կեղծելու միջոցով պատմություն ստեղծող որոշ դրացիներ, եթե ունենային նման հնարավորություն, ինչպիսին ունեն հայերը: Նրանք տիեզերքով մեկ կշեփորահարեին այդ պարագան:

Իսկ հայերն, ունենալով իրական պատմություն, ինչն արտահայտված է հայ և օտարազգի բազմաթիվ գրավոր սկզբնաղբյուրներում և նյութական մշակույթի հուշարձաններում, պետք է հարգեն իրենց պատմությունն ու նշեն կարևոր իրադարձությունները:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք, կոչ եմ անում, համոզված եմ, բոլոր հայերն են այդ ցանկանում, որ 2018 թ. օգոստոսի 23-ին Հայաստանի Հանրապետության 4-րդ նախագահը շնորհավորի հայ ժողովրդին՝ Հայկական պետականության հիմնադրման 4510-ամյակի առթիվ:
Դա հրաշալի առիթ է ոչ միայն բարձրացնելու հայ ժողովրդի և Հայաստանի Հանրապետության հեղինակությունն ամբողջ աշխարհում, այլ նաև կլինի հարգանքի տուրք մ.թ.ա. 2492 թ. մինչև այսօր Հայաստանի ազատության ու անկախության համար զոհված մարտիկների, Մեծ Եղեռնի անմեղ զոհերի հիշատակին:

«...կարծում եմ, խելացի մարդկանցից ոչ ոք չի հակադրվի...
(Մովսես Խորենացի, Պատմություն Հայոց, Ա, Զ)

Հարգանքով՝
1972 – 1992 թթ.
Հայկական հանրագիտարանի
ավագ գիտական խմբագիր՝

Սեդրակ ԿՐԿՅԱՇԱՐՅԱՆ

 

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան