Подпишитесь на наш канал в Telegram

Արժե՞ զարմանալ, որ Ալիևը Երևանն է ուզում...

կամ ինչպե՞ս հաշտեցնել գիտությունն ու քաղաքականությունը

2012 թվականին Ադրբեջանցի մի շարք գիտնականներ, եթե, իհարկե կարելի է նրանց գիտնական կոչել, շրջանառության մեջ դրեցին ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու «Գանձասարի և Հավոցպտուկի արձանագրությունները» վերտառությամբ մի աշխատություն, որը իբր թե լույս էր տեսել 1919 թվականին Պետրոգրադում։ Ադրբեջանցիները նշում էին, իբր այդ գրքի ողջ տպաքանակը ոչնչացվել է հայերի կողմից, քանի որ այնտեղ, կրկին իբր Օրբելին ապացուցում էր, որ Գանձասարն ու ողջ Արցախը աղվանական են և ոչ թե հայկական։ Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիայի գրեթե մեկ տասնյակ ներկայացուցիչներ «մեջբերումներ» էին անում Օրբելու հիշատակված աշխատասիրությունից՝ պնդելով, որ Ալիևի վարչակազմի քաղաքական հետազոտությունների բաժնի ղեկավար Ֆուադ Ախունդովին հաջողվել է ձեռք բերել այդ գրքի միակ պահպանված օրինակը։ Նրանք անգամ խոսում էին այն մասին, իբր «Գանձասարի արձանագրությունները» տեղադրել են համացանցում և ցանկացած մեկը կարող է ինքը կարդալ և համոզվել, որ Արցախը հայկական չէ։

Դա իհարկե սուտ էր։ Ինչպես նաև այսպես կոչված մեջբերումները, որոնք այդքան առատորեն տարածվում էին ադրբեջանցի «գիտնականների» կողմից։ Բայց այդ սուտը ադրեջանցիները մի քանի ամիս շարունակ օգտագործում էին մեր դեմ։ Օգտագործում էին, որովհետև հայ գիտնականները, ովքեր տեղյակ էին Հովսեփ Օրբելու աշխատասիրության մասին, տեղյակ չէին, որ քարոզչական դաշտում Հայաստանի դեմ նման արշավ է սկսվել։ Իսկ այն մարդիկ, ովքեր, որպես կանոն պատասխանում են ադրբեջանցիների սադրանքին, այսինքն մշտապես զբաղվում են հակաքարոզչությամբ կամ հայկական կողմի դիրքորոշման պաշտպանությամբ մամուլում և միջազգային կառույցներում, տեղյակ չէին Օրբելու՝ իրականում այդպես էլ լույս չտեսած աշխատասիրության մասին։ Ոչ առաջիններին, ոչ էլ վերջիններիս մեղադրելու չէ։ Քիչ հետո կասեմ, թե ինչու։

«Գանձասարի և Հավոցպտուկի արձանագրությունները» գրքի հետ կապված մեր բոլոր խնդիրներն լուծվեցին այն բանից հետո, երբ հայրս խնդրեց ինձ հետաքրքվել մեր ակադեմիկոսներից Օրբելու այդ աշխատասիրության մասին։ Այդ առիթով խոսեցի վաստակաշատ, ցավոք հիմա արդեն լուսահոգի պրոֆեսոր Պավել Չոբանյանի հետ, ով ասաց, որ Օրբելու հիշատակված աշխատությունը լույս չի տեսել, քանի որ 1919թ. Պետրոգրադում ջրհեղեղ է եղել, որի արդյունքում վնասվել է տպարանը։ Պահպանվել է գրքի միայն մեկ փորձնական օրինակ, որը տրվել էր Օրբելուն, որպեսզի տպագրությունից առաջ նա ևս մեկ անգամ ամեն ինչ ընթերցեր ու ստուգեր։ Թե որտեղից կարելի էր գտնել այդ օրինակը, պոֆեսոր Չոբանյանը նույնպես ասաց։ Արդյունքում մենք ձեռք բերեցինք դրա պատճեն և Voskanapat.info կայքում լույս տեսավ իմ Հայրիկի՝ Լևոն Մելիք-Շահնազարյանի, «Академия мошенников» հոդվածը, որից հետո ադրբեջանցի բոլոր «գիտնականների» բերանը փակվեց։

Պատմությունն այս նորից հիշեցի Իլհամ Ալիևի՝ Երևանը, Զանգեզուրն ու Սևանը գրավելու ցանկությունը որպես քաղաքական ծրագիր ներկայացնելու նրա որոշումից հետո։ Ադրբեջանի նախագահի այդ հայտարարություններն, իհարկե, շատերի մոտ ծիծաղ առաջացրին։ Բայց, կա մի հանգամանք, որը չի կարելի շրջանցել։ Խոսքը հայկական և ադրբեջանական կողմերի սկզբունքային մոտեցումներին է վերաբերվում։ Եվ այն փաստին, որ ոչ մի հայ պաշտոնյայի շուրթերից երբեք, օրինակ, Գարդմանք բառը չեմ լսել։ Երբեք…

Եվ սա խնդիր է։ Ընդ որում, խնդիր, որը չի գտնվում «դուք մեզ, մենք ձեզ» պարզ բանաձի շրջանակում։ Այն ավելի կոնցեպտուալ է։ Համեմատության եզրը այստեղ թերևս միայն մեկն է։ Այն, որ իրենք հավակնություններ են ներկայացնում մեր Հայրենիքի հանդեպ, իսկ մենք՝ ի հակառակ ադրբեջանցիների, չենք էլ փորձում հիշել մեր նույն Հայրենիքի այն հատվածները, որտեղ ընդամենը 30 տարի առաջ հայեր էին ապրում։ Շահումյանը, Գետաբեկը, Գանձակը, Դաշկեսանը, Խանլարը, Գետաշեն-Մարտունաշենը… ամենը դուրս են մնացել հայկական քաղաքական օրակարգից։ Մոռացվել են և վերջ։ Եվ այդքանից հետո արժե՞ զարմանալ, որ Ալիևը Երևանն է ուզում։

Զարմանալին, թերևս, այն է, որ մեր գիտնականները լռում են։ Բացահայտ կեղծիքը հերքելու անհրաժեշտություն չեն տեսնում և չեն էլ նկատում, որ այն, ինչը երեկ դեռ ծիծաղելի էր, այսօր քաղաքական գործոն է դառնում ու տարբեր հարթակներում ուղղվում հայկական պետությունների դեմ։ Իսկ լռում են, որովհետև… գիտությունն ու քաղաքականությունը խռով են իրարից։ Որվովհետև պետության երկու կարևոր այս հենասյուները միմյանցից անկախ են զարգանում։ Միմյանց կարիքը չունեն և, երևի թե, տեղյակ էլ չեն իրարից։ Կարծում եմ կհամաձայնվեք, որ սա շատ խնդիրների սկզբնաղբյուր է։ Թերևս ամենակարևոր խնդիրների։

Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

P.S.
Հայաստանում առկա կրթական և գիտական խնդիրների մասին խոսելու շատ նյութ կա ցավոք։ Վերջերս Ազգային Ժողովի հանրապետական պատգամավոր Միհրան Հակոբյանը այդ հարցը բարձրացրեց նաև խորհրդարանում։ Նշելով, որ կան մասնագետներ, որոնք աշխատաշուկայում պահանջված չեն՝ Մ. Հակոբյանը հարցրեց Գիտության և կրթության նախարար Լևոն Մկրտչյանին. արդյո՞ք ի վիճակի է պետությունը հայագիտության որոշ ճյուղերի և պատմագիտության որոշ դիսցիպլինների գծով մասնագետներ ունենալու շռայլություն թույլ տալ: Որպես օրինակ, պատգամավորը նշեց սեպագիր արձանագրություն կարդալ իմացող մասնագետներին։ Հարցը առավել քան կարևոր է, մանավանդ եթե հաշվի առնենք, որ, օրինակ, ուրարտերեն արձանագրություններ կարդացող մասնագետ շատ քիչ ունենք։ Բառացիորեն մեկ-երկու հոգի, այն էլ տարեց։ Ու եթե մի օր հանկարծ մենք կորցնենք այդ գիտելիքը, վստահ եղեք, որ Էրբունին էլ կհայտարարվի հին ադրբեջանական բերդաքաղաք։

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան