Подпишитесь на наш канал в Telegram

Քրդերի՝ Աֆրինից դուրս գալու և այն Դամասկոսի փոխարեն… Անկարային հանձնելու մանրամասները

Միջին Արևելքի հարցերով ճանաչված մասնագետ, քուվեյթյան Al-Rai պարբերականի սյունակագիր Էլայջա Ջ. Մագնիերը հրապարակել է Սիրիայում տիրող իրավիճակի մասին իր հերթական ծավալուն վերլուծական աշխատանքը։ Ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում այդ աշխատանքի թարգմանությունը՝ որոշ լրացումներով՝ վերցված հեղինակի անգլալեզու բլոգից։

ԱՄՆ-ն խոստացել էր Սիրիայի հյուսիս-արևելքը նրանց նոր պետության վայրը դարձնել

«Ձիթենու ճյուղ» ռազմագործողություններից երկու ամիս անց Աֆրին քաղաքն ընկավ՝ առանց քրդական «Ժողովրդական ինքնապաշտպանության ջոկատների» կողմից լուրջ դիմադրության։ Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս ընկավ այն։

Երբ Թուրքիայի նախագահը հայտարարեց Աֆրինը զավթելու իր մտադրության մասին, Ռուսաստանը խնդրեց նրան հետաձգել ցանկացած տիպի ռազմական գործողություն, որպեսզի խուսափի ռուսական բանակի հետ դիմակայությունից, որը կռվում էր սիրիական ուժերի հետ միասին։

Սիրիական աղբյուրները հաստատում են այն մասին լուրը, որ յուրաքանչյուր սիրիական բրիգադայում կամ դիվիզիայում կան ռուս հատուկ ջոկատայիններ և ավագ սպաներ, որոնք կոորդինացնում են ցամաքային գործողություններն ու ավիահարվածները՝ անկախ կառավարման հրամանատարական կենտրոնից, որտեղ ռուս գեներալները կոորդինացնում ու կառավարում են գործողությունները՝ անմիջական կապ պահպանելով Մոսկվայում գտնվող Ռուսաստանի ՊՆ օպերատիվ շտաբի հետ։

Այդ իսկ պատճառով Ռուսաստանը սիրիական բանակի և նրա ստորաբաժանումների վրա ցանկացած գրոհ դիտարկում է որպես հարձակում անմիջապես ռուսական զորքի վրա։ Ավելին, Ռուսաստանը տեղեկացրել էր իր կողմից վերահսկող տարածքներում սիրիական ուժերի և նրանց դաշնակիցների վրա գրոհի անթույլատրելիության մասին։

Ռուսաստանը քուրդ առաջնորդներին տեղեկացրել էր, որ նրանք պետք է քաղաքացիական ու ռազմական իշխանությունը հանձնեն սիրիական բանակին և ենթարկվեն Դամասկոսի կառավարությանը, ինչը ենթադրում է պետական միասնական վերահսկողությունից դուրս այլ զինված կազմակերպությունների անհրաժեշտության բացակայության մասին։

Համաձայն աղբյուրների՝ Դամասկոսը Աֆրինի քրդերին առաջարկել է քրդական նահանգում որոշակիորեն պահպանել ֆեդերալիզմը, եթե այնտեղ վերահսկողություն իրականացնի սիրիական պետությունը, ինչպես նաև Դամասկոսին հանձնվի ծանր, միջին և թեթև սպառազինությունը՝ ներառյալ ԱՄՆ-ի մատակարարած հրթիռները՝ լազերային նշանառության համակարգերի հետ միասին։ Մի խոսքով, գավառում զենք չպիտի լիներ, բացի կառավարական կանոնավոր ուժերի զենքերից։

YPG ուժերը ժամանակ են խնդրել մտածելու համար՝ բազմիցս հանդես գալով հակասական առաջարկություններով՝ փորձելով սիրիական բանակը օգտագործել որպես սահմանային պահակախումբ և պահպանել իրենց անկախ կարգավիճակը (մինչև «Ձիթենու ճյուղ» գործողության ավարտը)։

Բացի այդ ամենից, Դամասկոսն իմացել էր Աֆրինում գտնվող քուրդ առաջնորդների և Ալ-Խասակի միջև ընթացող բանակցությունների մասին, որոնք վստահ էին, որ միջազգային հանրությունը պաշտպան կկանգնի իրենց «պետությանը», Թուրքիային կհամոզի հետ կանգնել նահանգ ներխուժելուց և կչափավորի Թուրքիայի ամբիցիաները։ Բայց ԱՄՆ-ն քրդերին հասկացրեց, որ չի կարող միջամտել, քանի որ դա ռուսական օպերատիվ գոտին է։

Սիրիայի քրդերը, ինչպես ժամանակին Իրաքի քրդերը, հավատում էին, որ ԱՄՆ-ն չի թողնի իրենց ու կազդի ՄԱԿ-ի և միջազգային հանրության վրա, որպեսզի պաշտպանի իրենց քաղաքական և տեղեկատվական դաշտերում։

Երբ Դամասկոսի հետ բանակցությունները տապալվեցին, սիրիական բանակը և ռուս դիտորդները լքեցին Աֆրինը։ Դա կանաչ լույս վառեց Թուրքիայի առաջ՝ ռազմական գործողություն սկսելու համար, որի նպատակը սիրիական տարածքների զավթման հաշվին Թուրքիայի տարածքների ընդարձակումն էր։

Այն բանից հետո, երբ ռազմական գործողություններն ակտիվացան ու մոտեցան Ջինդերեսին, որոշ քուրդ առաջնորդներ Դամասկոսին առաաջրկեցին զորք ուղարկել, որպեսզի բարձրացնեն Աֆրինում ռազմական ոգին և տեղի քուրդ առաջնորդներին համոզեն փոխել իրենց դիրքորոշումն ու Աֆրինը վերադարձնեն պետությանը։

Աղբյուրները նշում են, որ պաշտպանության առաջին գիծը հատելուց ու  Ջինդերեսին՝ Աֆրին քաղաքի հիմնական պաշտպանական գծին մոտենալուց հետո, Սիրիայի նախագահը սահմանափակ միջամտության հրաման տվեց։

Քուրդ պաշտոնատար դեմքերը սիրական ղեկավարությանը փոխանցեցին, որ սիրիական ուժերի միջամտությունը իրենց առաջնորդներին կհամոզի քաղաքն ու գավառը վերադարձնել Դամասկոսի կառավարությանը և ոչ միայն խնդրել պաշտպանել Թուրքիայի հետ սահմանը, այլև սիրիական պետությանը հանձնել ողջ սպառազինությունն ու ֆինանսական միջոցները։

Նախագահ Բաշար ալ-Ասադը կարգադրեց Ջինդերես քաղաքը պաշտպանելու համար Աֆրին գավառ ուղարկել սիրիական ժողովրդական ուժերից մի քանի հարյուր մարտիկ, որոնք Իդլիբ քաղաքում և նրա շրջակայքում կռվում էին Ալ-Քաիդայի դեմ։ Միևնույն ժամանակ, քուրդ առաջնորդներին բարոյապես աջակցելու համար վստահեցրեց, որ Դամասկոսը կմիջամտի, բայց դա պետք է իր պայմանների համաձայն արվի։

Բայց այս անգամ էլ, համաձայն աղբյուրների, Ռուսաստանն ու սիրական ղեկավարությունը գաղտնալսված զրույցներից պարզեցին, որ քրդական «Ջոկատների» առաջնորդները նախընտրում են Աֆրին քաղաքը թողնել Թուրքիային՝ Դամասկոսին հանձնելու փոխարեն, և անհրաժեշտության դեպքում կմիանան Ալ-Խասակի, Դեր-Զորի և Ռաքքայի քրդերին՝ այդ կերպ հովանավորություն փնտրելով ԱՄՆ-ից։

Քուրդ առաջնորդները նախընտրեցին սիրական տարածքը հանձնել օկուպացնող ուժերին, որոնք այնտեղից տասնամյակներ շարունակ չեն հեռանա, քանի որ քրդերին խոստացել են Աֆրինից ավելի լավ քաղաքներ կառուցել Խասակում, Դեր Զորում և Ռաքքայում։ Սաուդյան Արաբիան պատրաստ է ֆինանսավորել վերականգնողական աշխատանքները և աջակցել նրանց վաղեմի երազանքի իրականացմանը՝ հսկա գերտերության՝ ԱՄՆ-ի հովանու ներքո, որին, եթե այդ մասին խնդրեն Խասակի, Դեր-Զորի և Ռաքքայի բնակիչները, ետ չի կանգնի իր խոսքից։

Այդ կերպ քրդական YPG-ն գավառը հանձնեց Թուրքիային, որը, ԱՄՆ-ի հետ ձեռք բերած պայմանավորվածության համաձայն, պետք է ձգտի իր վերահսկողության տակ վերցնել քրդերի կողմից ղեկավարվող բոլոր շրջանները՝ սիրիացի քրդերին թողնելով միայն մեկ տարբերակ, որի դեպքում ամերիկյան կողմը հաղթող դուրս կգա, իսկ քրդերը՝ ոչ մինչև վերջ պարտված։ Ճիշտ է, այդ դեպքում նրանք մեղավոր կհամարվեն սիրիական տարածքները հօգուտ Թուրքիայի կորցնելու համար, քանի որ դա տեղի է ունեցել նրանց առաջնորդների քաղաքականության պատճառով։

Համաձայն աղբյուրների՝ Սիրիայում որոշումներ ընդունող Ռուսաստանը պարտված վիճակում չի մնա, քանի որ՝

1. Մոսկվան կարող է շարունակել մեղադրել ԱՄՆ-ին՝ Սիրիայի մի մասի օկուպացման համար, և այդ ձևով միջազգային ճնշում գործադրել` սիրիական տարածքներն իրենց օրինական տերերին վերադարձնելու համար՝ անգամ եթե դա որևէ արդյունք չտա։

2. Մոսկվան գոհացրել է Անկարային՝ նրա հետ կիսելով սիրիական թխվածքաբլիթը՝ հատկապես Հալեպն ու Սիրիայի կողմից Ռուսաստանին նվիրված Իդլիբի մի մասը կորցնելուց հետո։

3. Բացի այդ, Մոսկվան Անկարայի հետ միասին փորձում է պահպանել Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև հավասարակշռությունը՝ կարողանալով լուրջ ճեղքվածք առաջացնել ՆԱՏՕ-ի ազդեցիկ անդամներից մեկի հետ հարաբերություններում։ Ռուսաստանը ձգտում է երկարատև ռազմավարական և տնտեսական հարաբերություններ հաստատել Թուրքիայի հետ։

4. Ռուսաստանը փորձում էր խուսափել Արևելյան Գութայի (Դամասկոսի գավառ) մարտերից ուշադրությունը շեղելուց և Աֆրին ռազմական ուժեր տեղափոխելուց՝ փորձելով խուսափել թուրք-սիրիական հակամարտությունից (եթե սիրիական զորքերն ուղևորվեին՝ կանխելու Աֆրինի վրա հարձակումը)։

5. Սիրիայի քրդերը համոզված չէին նրանում, որ սիրիական պետութան ներքո իրենց գոյությունն իրենց ավելի ձեռնտու է, և նախընտրեցին Ամերիկան։ Սիրիական կառավարությունը քրդերին համարում է «վարձու զենք» և, ի դեպ, ոչ այնքան լավ՝ դատելով Թուրքիայի դեմ նրանց մղած կռիվների արդյունքներից։ Իսլամական պետության գրոհայինները հողն ավելի երկարատև են պահել, երբ Թուրքիան գրոհել է, և այդ շրջանը լքել են Էրդողանի հետ գործարքի մեջ մտնելուց հետո միայն։ Այդ կերպ Մոսկվան նախընտրեց կորցնել նրանց, որոնք իրենց երկիրն Անկարայի բանակից պաշտպանելու փոխարեն, պատրաստ էին այն հանձնել Թուրքիային։

6. Թուրքիայի նախագահը կարողացավ Սիրիայում ընթացող մարտերն իր ցանկացած հունով տանել։ Նա կարևոր խաղացող է հանդիսանում, որը պետք է Մոսկվային՝ դադարեցնելու համար պատերազմը, որն ԱՄՆ-ն փորձում է թեժացնել։ Դրա համար էլ, եթե ներկա պահին դրա դիմաց ընկնի հյուսիսային Սիրիան, Մոսկվան դեմ չի լինի նման «փոխանակմանը», որը «բնակության համար առավել պիտանի» սիրիական հողերը կպահպանի սիրիական կառավարության ներքո և կդադարեցնի պատերազմը մի քանի ճակատներով վարելու Վաշինգտոնի ծրագիրը։

Համաձայն գաղտնի աղբյուրների՝ քրդերը, հնարավոր է, ենթադրում էին, որ գավառը կորցնելով՝ իրենց պետությունը կզրկվի Սիրիայի հյուսիս-արևելյան հատվածում առկա նոր հողերից ևս։ Բայց փորձը ցույց է տալիս, որ քրդերի հաշվարկները երբեք ճիշտ չեն լինում, քանի որ նրանք ուշադրություն չեն դարձրել այն փաստի վրա, որ հողերի ցանկացած օկուպացիա դատապարտված է ժողովրդի կողմից դիմակայության։ Սիրիական տարածքի օկուպացումն ԱՄՆ-ի կողմից, անկասկած, կոչ է, որը բախվում է տեղական դիմակայության։ Վաշինգտոնն իր ուժերն այնտեղ կպահի մինչև այն պահը, քանի դեռ չի բախվել ակնհայտ թշնամության։

Զավթիչների դեմ պայքարը դարձել է սիրիական գաղափարախոսության անբաժանելի մասը, և Լևանտը՝ Արևելքը, չի ընդունում օկուպացիան։ Պատմության ընթացքում նրանք, ում հողերն օկուպացրել են, միշտ էլ ոտքի են կանգնել ու հետ պահանջել դրանք, որքան էլ այդ օկուպացիան երկար է տևել և որքան էլ որ զոհ է պահանջվել դրա համար։

Էլայջա Ջ. Մագնիեր

Արաբերենից թարգմանեց ՊԱՆԴՈՒԽՏԸ

Սկզբնաղբյուրը

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան