Հայկական տեղեկատվադաշտի վրա գրոհի նոր տեսակի մասին, կամ Ինչու է ինչ-որ մեկին ձեռնտու ոչխար լինելը

Արդեն Facebook սոցիալական կայքի գրեթե բոլոր հայ օգտատերերի համար ակնհայտ է դարձել, որ ակտիվ հայ բլոգերների էջերի վրա բավական լուրջ գրոհ է ընթանում։ Դատելով ցանցում առկա հաղորդագրություններից՝ թիրախում հիմնականում քաղաքական ուղղվածության ռուսալեզու կամ անգլալեզու բլոգներ վարող ակտիվ օգտատերերն են։ Այսինքն՝ նրանք, ովքեր հնարավորություն ունեն, բացահայտելով թշնամու ապատեղեկատվական հոսքերը, ճիշտ ինֆորմացիա տալու Հայաստանի սահմաններից և հայկական տեղեկատվական դաշտից դուրս։

Իմ ֆեյսբուքյան գրեթե բոլոր ընկերներն արգելափակվման միջով անցել են։ Իսկ ձեր խոնարհ ծառան զրկվել է ոչ միայն իր հիմնական, այլև պահուստային էջերից մեկից։ Եվս մեկ պահուստային էջ այս պահին հերթական անգամ արգելափակվեց։ Հիմնական պրոֆիլիս արգելափակման համար, իրոք, ափսոսում եմ, քանի որ այն շատերին էր հայտնի. այնտեղ մեծ թվով հետևորդներ և բավականին հետաքրքիր ֆոտոալբոմներ ունեի, որոշ լուսանկարներ հազվագյուտ էին և, հնարավոր է, հիմա անվերադարձ կորել են, քանի որ Facebook –ի անգլախոս ադմինիստրացիային գրածս մինչև հիմա ոչ մի արդյունք չի տվել։ Հայ օգտատերերի մեծ մասն արգելափակվում է «азербайджанец» ազգանվանումը կրճատ՝ առաջին չորս տառով գրելու համար, ինչը և´ արտասանելիս, և´ գրելիս հարմար է։ Ավելին, հատուկ մեթոդով փորփրում և խռովության առարկա են դարձնում երկու, երեք և անգամ հինգ տարվա վաղեմության կարգախոսները։ Բայց, չնայած այս «բացահայտումից» հետո ցանցի հայ օգտատերերի շրջանում որոշակի հանգստություն է տիրում (իբր, մի գրի այդ բառը չորս տառով և ամեն ինչ նորմալ կլինի), իմ անձնական փորձն ասում է, որ ամեն ինչ այդքան էլ պարզ ու հասարակ չէ։

Իմ էջն առաջին անգամ ու բավականին անսպասելի արգելափակեցին 2016թ. Ապրիլյան պատերազմի ամենաթեժ պահին, երբ ադրբեջանական ագրեսիան, բացի անմիջապես մարտի դաշտից, ակտիվ կերպով տարվում էր նաև տեղեկատվական դաշտում, և հայկական տեղեկատվական դաշտի հատուկ ջոկատայինները ստիպված էին օր ու գիշեր աշխատել՝ նրան դիմակայելու համար։ Բարեբախտաբար, այն ժամանակ ինձ օգնության հասավ պահուստային էջս։ Հետո, բացի չորս տառից բաղկացած վերոհիշյալ ազգանվանումից (որն, ի դեպ, այդ իսկ պատճառով վաղուց չեմ օգտագործում) պրոֆիլս քանի անգամ արգելափակեցին ավելի աննշան պատճառներով։ Օրինակ՝ ոչնչացված թուրք և ադրբեջանցի ահաբեկիչների լուսանկարները տեղադրելու, ան-Նուսրի առաջնորդի հետ հարցազրույցը թարգմանելու համար, որը համացանցում բոլորին հասանելի կերպով դրել էր Al-Jazeera գործակալությունը (որն, ի դեպ, Facebook-ում մի քանի էջեր ունի՝ տարբեր լեզուներով), և անգամ Սիրիայի հյուսիսի վրա թուրքական հարձակման քարտեզը հրապարակելու համար…

Անարդար կլիներ չշեշտել նաև այն, որ արգելափակումների որոշ մասը պայմանավորված էր ազատական ուղղվածության մեր իսկ՝ հայ օգտատերերի բողոքներով։ Ավելի ճիշտ, կեղծ ազատական, քանի որ քաղաքական ընդդիմադիրների բերանները փակելն, ամեն դեպքում, որոշ չափով հակասում է հիշյալ կոնտինգենտի կողմից հռչակված արժեքներին։

Սկզբնական շրջանում ես դեռ միամտորեն փորձում էի կայքի պատասխանատուներից արգելափակումների պատճառն իմանալ, բայց քանիցս համոզվելով, որ ոչ մի օգուտ չեն տալիս ջանքերս, ուղղակի համակերպվեցի դրանց հետ՝ որպես անխուսափելի չարիք։

Ինչ վերաբերում է ՖԲ-ճնշումների ներկայիս ալիքին, ապա, կարծես թե, ադրբեջանական վիրտուալ «մտքին» հաջողվել է իրականացնել հերթական կեղտոտ, հավասարը չունեցող գործողությունը՝ սեփական ազգի անվանումը ներկայացնել որպես վիրավորանք։ Իսկապես, դա աշխարհում եզակի երևույթ է։ Դա կրկնակի զվարճալի, անգամ՝ ինչ-որ տեղ ստորացուցիչ է, քանի որ Азер անունը, ամեն դեպքում, բավականին տարածված է հարևան պետությունում։ Այդ անունն են կրում միլի մեջլիսի պատգամավորները, քաղաքագետները, ժողովրդական արտիստները, հաղորդավարները և այլն, և այլն։

Արդյունքում ներկայումս այնպիսի պարադոքսալ իրավիճակ է ստեղծվել, որ, ասենք, եթե Ազեր Մամեդով անունով Facebook-ի որևէ ադրբեջանցի օգտատիրոջ ցանցում ինչ-որ մեկն արդարացիորեն ասի. «Ազեր, դու ոչխար ես», ապա այդ նույն Ազերը վայրկենական կգանգատվի…ոչ, ոչ թե նրա համար, որ իրեն «ոչխար» են անվանել, այլ, որ…անունով են կոչել։ Ադրբեջանցիներն ահա այդպես ամեն կերպ փորձում են վնասել հայերին։

Ամեն դեպքում, անդրկովկասյան թուրքերի և նրանց զանգվածային բողոքների դեպքում ակնհայտ են կազմակերպվածությունը, ֆինանսավորումը, գործողությունների կոորդինացումը և նրանց կոլեկտիվ բնույթը։ Վերջինը շատ պարզ է. ի տարբերություն հայերի, որոնք մեծ մասամբ հանդիսանում են մտածող անհատներ և դրա համար էլ անհատականություններ են, ավելի քիչ կրթված ազգերին ու ազգություններին, ինչպիսին օրինակ, մեր հարևաններն են, բնորոշ է նախրավիճակը, ինչը կոլեկտիվ գանգատների դեպքում ձեռնտու է նրանց։

Բայց, ինչպես արդարացիորեն իմ հարգարժան գործընկեր, հրապարակախոս Վալերիա Օլյունինան է նկատում, «Ֆեյսբուքի պրոֆիլը ավելին է, քան մասնավոր սեփականությունը։ Այն ոչնչացնելով՝ չես կարող հաստատվել նրա տիրոջ բնակարանում, ինչպես եղավ Մուշում, Կարսում կամ Բաքվի Արմենիքենդում։ Պրոֆիլի ոչնչացումը կամ նրա բովանդակությանը ծանոթանալը հանգեցնում է միայն նրան, որ ադրբեջանցի օգտատերերի մի զգալի մաս՝ խոշորացույցով զինված, գնում են բարձրացնելու հայկական ԶԼՄ-ների վարկանիշը»։

Այդուհանդերձ, հաշվի առնելով ժամանակակից տեղեկատվական պատերազմների ողջ լրջությունն ու նրանց հնարավոր հետևանքները հայկական պետականության համար, արժե շեշտել որոշակի քայլեր ձեռնարկելու վաղուց հասունացած անհրաժեշտությունը։ Եթե ոչ պետական, ապա գոնե անհատ բլոգերների և էնտուզիաստների գործողություններից որոշ չափով բարձր մակարդակով քայլ պետք է արվի։

Կրկնում եմ այն, ինչի մասին ավելի վաղ գրել էի։ Մենք պետք է հասկանանք, որ աշխատում ենք ոչ բարեկամական, և ոչ էլ անգամ չեզոք, այլ՝ ակնհայտ թշնամական միջավայրում, որն ի դեմս զանազան վիրտուալ ռամիլսաֆարովների, խրախուսում է թշնամուն կամ էլ ուղղակի խաղում է նրա կողմից՝ փակելով յուրաքանչյուր ընդդիմացողի, սեփական կարծիքն արտահայտել փորձողի բերանը։ Այդ միջավայրում թքած ունեն առողջ դատողության, մարդկային արժեքների, արդարության և համընդհանուր ազատությունների վրա։ Պատվիրատուներն ի սկզբանե բոլորովին այլ նպատակներ են ներդրել դրանում։ Դրա համար էլ այն իսկական դրախտ է ամեն տեսակ վիժվածքների, այլասերվածների և ուղղակի երկերեսանիների համար։

Բայց պետք է նաև խոստովանել՝ Facebook սոցիալական ցանցը վաղուց արդեն դարձել է միլիոնավոր մարդկանց կյանքի անբաժանելի մասը։ Այստեղ աշխարհի տարբեր երկրներից և տարբեր կոնտինգենտի մարդիկ ինֆորմացիա են փոխանակում, կիսվում տարբեր նյութերով, շփվում իրենց համար հետաքրքիր թեմաներով, բանավեճեր անցկացնում, գովազդում, վաճառում, գնում.. Մի խոսքով, հազար ու մի բան են անում։ Դա, ամեն դեպքում, հաղորդակցական համընդհանուր հզորագույն հարթակ է, որն ազդում է մտքերի և մտածողության վրա, և դա հաշվի չառնելը խելամիտ չէր լինի։

Ըստ էության, այս հանգամանքն արդեն վաղուց հաշվի են առնում և´ բազմաթիվ ռեժիմներ ու կառավարություններ, և´ տարբեր երկրների հատուկ ծառայություններ, և´ նրանց լոբբիստները, և´ ամեն տեսակի կազմակերպությունների և շարժումների առաջնորդներ։

Մենք պետք է գիտակցենք, որ ժամանակակից իրականության մեջ տեղեկատվական դաշտում թշնամուն զիջելը կարող է պարտության հասցնել մարտի դաշտում։ Եվ, ուշադրություն հրավիրելով այն հանգամանքի վրա, որ այլ սոցիալական ցանցերի համեմատ, Facebook-ն այսօր մեր տարածաշրջանում համարվում է ամենազանգվածային սոցիալական ցանցը և ամենահաղորդակցական հարթակը, կամ էլ, եթե կուզեք այլ կերպ ասենք՝ հանդիսանում է տարածաշրջանի գլխավոր վիրտուալ մարտադաշտը, այնտեղ թշնամուն կազմակերպված դիմակայություն ցույց տալու կարևորությունը թերագնահատել ոչ մի դեպքում չի կարելի։

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան