Подпишитесь на наш канал в Telegram

Ստիվեն Հոքինգի հայ ուսուցիչը

Անվանի ֆիզիկոսի հետաքրքրական բացահայտումը

Բրիտանացի գիտնական Ստիվեն Հոքինգի մահը նրա կյանքի տարբեր մանրամասների հետ կապված նոր հետաքրքրություն է առաջացրել։ Դրանցից մեկը Սենտ-Օլբանսի դպրոցում նրա առաջին ուսուցիչներից մեկի՝ ազգությամբ հայ Դիկրան (Տիգրան) Թահթայի (Թախթաբրունյան) (1928-2006) մասին պատմությունն է:

2016թ. մարտին նշանավոր ֆիզիկոս-տեսաբանը հարգանքի տուրք է մատուցել նրան, ով, իր խոսքով, իր առաջ բացել է մաթեմատիկայի աշխարհը՝ դիտարկելով այն որպես «տիեզերքի մոդել»։ «Ես վատ էի սովորում, ուսման մեջ ծույլիկ էի։ Իմ ուսուցիչներից շատերը ձանձրալի էին, բայց ոչ պարոն Թահթան»,-պատմել է բրիտանացի գիտնականը։

«Նրա դասերը կենդանի ու գրավիչ էին։ Նրա դասերին կարելի էր բառացիորեն ամեն ինչ քննարկել։ Մենք միասին ստեղծեցինք իմ առաջին համակարգիչը՝ էլեկտրամեխանիկական փոխարկիչներով»,-շարունակելով իր ուսուցչի մասին հուզիչ պատմությունը, ով մահացել է 2006թ., ասել է Հոքինգը։

«Թահթայի շնորհիվ ես դարձա մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Քեմբրիջում՝ մի պաշտոն, որը ժամանակին զբաղեցրել է Իսահակ Նյուտոնը,-տեսանյութում ասում է Հոքինգն ու հավելում.-Յուրաքանչյուր բացառիկ մարդու հետևում կանգնած է բացառիկ ուսուցիչ»։

Բամբակի առևտրով զբաղվող Թահթայի ընտանիքը հայոց Ցեղասպանությունից հետո Կոնստանդնուպոլսից գաղթելով՝ հաստատվել էր Մանչեսթերում։ Դիկրանի մանկության մեծ մասն ու հայկական կրոնական դաստիարակության ազդեցությունն իրենց արտացոլանքն են գտել նրա նախավերջին՝ «Արարատ ասոցիացիա» գրքում, որտեղ նա պատմել է այն մասին, թե ինչպես էին հանուն երեխաների ծնողները պատրաստ ամեն ինչի։ Նրանք երեխաներին փայլուն անգլիական կրթություն են տվել, բայց, միևնույն ժամանակ, տանը պարտադիր հայերեն էին խոսում։

Եպիսկոպոս Թուրյանի կողմից Մանչեսթերի եկեղեցում կնքված այդ նշանավոր ուսուցիչն իր անունը կրճատեց՝ դարձնելով Դիկ, բայց երբեք չմոռացավ իր արմատները։

Դիկրան Թահթային նվիրված մահախոսականում The Guardian թերթը նրան բնորոշել էր՝ որպես իր սերնդի ամենահայտնի մաթեմատիկոսներից մեկը, ով հայտնի դարձավ նրանով, որ Ստիվեն Հոքինգի համար սիրելի դարձրեց ֆիզիկան. «Նա իմաստուն և առատաձեռն մարդ էր, ով իր աշակերտների մոտ սեր սերմանեց ուսման նկատմամբ և մեծացրեց իր բոլոր աշակերտների ինտելեկտուալ ներուժը»։

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Մամուլի հրապարակումների հիման վրա

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան