Подпишитесь на наш канал в Telegram

Պուշկինը թուրքերի մասին

Ինչպես հայտնի է, անդրկովկասյան թուրքերը մեծ տեղ են տալիս ռուս մեծ գրող Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի ստեղծագործություններին: Պարզվում է`դա վերաբերում է նրա ոչ բոլոր ստեղծագործություններին, անգամ` մի մասին էլ չէ, այլ «Տազիտ» պոեմից ընդամենը մեկ արտահայտության, որը տաղանդավոր գրողը դրել է ստեղծագործության բացասական հերոս, ավազակ և մարդասպան Ղասուբի բերանում: Գրողի ստեղծագործական ժառանգության մնացյալ մասը նորահայտ «ադրբեջացիներին» քիչ է անհանգստացնում:

Այդ արտահայտությունն այնքան են հավանել օղուզյան քոչվոր ցեղերի սերունդները, որ Արցախյան շարժման սկզբնավորմանը զուգահեռ այդ արտահայտությունը գրոտել են «ինտերնացիոնալիստական» Բաքվի և «լայն քայլող» հանրապետության մյուս քաղաքների բոլոր ցանկապատերին: Կարո՞ղ եք պատկերացնել, ամբողջ աշխարհում ցանկապատերի վրա արված գրությունները, որպես կանոն, անպարկեշտ բովանդակություն ունեն, և միայն անդրկովկասյան թուրքերն են իրենց ցանկապատային խզբզոցի մեջ նման բարձր ինտելեկտուալ մոտիվներ դրել:

«Հայերը կարդում են Պուշկին, իսկ անդրկովկասյան թուրքերը մեջբերում են Ղասուբին»,-այսպես մի անգամ երջանկահիշատակ Լևոն Հրանտի Մելիք-Շահնազարյանը կարճ-կոնկրետ բնորոշել է անդրկովկասյան թուրքերի այդ անմարդկային «սերը» գրողի այդ եզակի արտահայտության հանդեպ:

Հավանաբար, Կասպից ծովի տարածաշրջանում կզարմանան, բայց տաղանդավոր գրողը, բացի նրանց կողմից սիրելի և շոյող տողերի, գրել է նաև բազմաթիվ այլ գեղեցիկ տողեր, նույնիսկ` ամբողջական ստեղծագործություններ: Նրանց ավելի շատ կզարմացնի այն փաստը, որ նրա ստեղծագործություններում հնարավոր է հիշատակում գտնել նաև… թուրքերի մասին: Իմիջիայլոց, ոչ թե բացասական հերոսի` ավազակ և մարդասպան Ղասուբի բերանով ասված, այլ իրենց սեփական, իրենց ցեղի հետ կապվածշատ հստակ դիտարկումները:

Այդ դիտարկումների մի մասը ներկայացված է, օրինակ, «Ճանապարհորդություն դեպի Էրզրում» ազգագրական հրաշալի աշխատության մեջ, որը բացահայտում է Փոքր Ասիայի և Կովկասի բազմաթիվ ժողովուրդների կենցաղն ու բարքերը` այդ թվում և` թուրքերի:

Турки, заметив его, тотчас исчезли, оставя на горе голый труп казака, обезглавленный и обрубленный. Турки отсеченные головы отсылают в Константинополь, а кисти рук, обмакнув в крови, отпечатлевают на своих знаменах».
«Это был мужчина с женской грудью, зачаточными половыми железами и органом маленьким и детским. Сия болезнь, по свидетельству путешественников, встречается часто у кочующих татар и у турков».
«Смотрите, каковы турки... никогда нельзя им доверяться» и т. д. и т. п.

Ընդհանրապես, երբ խորանում ես Պուշկինի ստեղծագործության մեջ, ոչ թե սահմանափակվում մեկ արտահայտությամբ, պարզվում է, որ թուրքական երկու ցեղատեսակների կողմից այդքան սիրելի գրողը մի խուրձ դանակ է խրել նրանց` վստահորեն բացված թիկունքը: Քիչ չէ, որ նրանց սիրելի արտահայտությունը դրել է չարագործ ու ավազակ Ղասուբի բերանում, այլ ոչ թե գեղեցիկ դեմքով ադրբեջանցի դյուցազնի, հետն էլ Ղասուբի համերկրկացիների հանդեպ այդքան հստակ է արտահայտվել.

Они редко нападают в равном числе на казаков, никогда на пехоту и бегут, завидя пушку. Зато никогда не пропустят случая напасть на слабый отряд или на беззащитного. Здешняя сторона полна молвой о их злодействах. Почти нет никакого способа их усмирить, пока их не обезоружат. У них убийство — простое телодвижение. Пленников они сохраняют в надежде на выкуп, но обходятся с ними с ужасным бесчеловечием, заставляют работать сверх сил, кормят сырым тестом, бьют, когда вздумается. Что делать с таковым народом?»

Բացի այդ, պատկերացրեք, որ ռուս գրողն իր ստեղծագործություններում պատմում է Հայաստանի մասին և, հավանաբար, երբեք ոչ մի ադրբեջանական խանության մասին չի էլ լսել:

«Я стал подыматься на Безобдал, гору, отделяющую Грузию от древней Армении. Я взглянул еще раз на опаленную Грузию и стал спускаться по отлогому склонению горы к свежим равнинам Армении».

Աստված իմ, իսկ ի՞նչ եղավ էպիկական վարկածն առ այն, որ այդ տարածաշրջանում հայեր չեն եղել, և այստեղ ապրել են բացառապես «ադրբեջանցիներ»`քարտաշներ, հողագործներ, Արևելքի առաջին ապագա ժողովրդավարները: Դատելով այդ ամենից` աշխարհի չարագուշակ հայությունը հասցրել է սերտ աշխատել ռուս հայտնի գրողի հետ: Եվ այդ համատեքստում բաքվեցի բարձր ինտելեկտով ջարդարար հոտին հարմար է փոխել իրենց սիրելի պուշկինյան արտահայտությունը մեկ այլ` գրողի ` իր մասին ասված տողով, որն ասել է իր ընկեր և գործընկեր Պյոտր Վյազեմսկուն ուղղված նամակում. «Այ դու Պուշկին, այ դու շան լակոտ…»:

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան