Подпишитесь на наш канал в Telegram

Պուշկինը թուրքերի մասին

Ինչպես հայտնի է, անդրկովկասյան թուրքերը մեծ տեղ են տալիս ռուս մեծ գրող Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի ստեղծագործություններին: Պարզվում է`դա վերաբերում է նրա ոչ բոլոր ստեղծագործություններին, անգամ` մի մասին էլ չէ, այլ «Տազիտ» պոեմից ընդամենը մեկ արտահայտության, որը տաղանդավոր գրողը դրել է ստեղծագործության բացասական հերոս, ավազակ և մարդասպան Ղասուբի բերանում: Գրողի ստեղծագործական ժառանգության մնացյալ մասը նորահայտ «ադրբեջացիներին» քիչ է անհանգստացնում:

Այդ արտահայտությունն այնքան են հավանել օղուզյան քոչվոր ցեղերի սերունդները, որ Արցախյան շարժման սկզբնավորմանը զուգահեռ այդ արտահայտությունը գրոտել են «ինտերնացիոնալիստական» Բաքվի և «լայն քայլող» հանրապետության մյուս քաղաքների բոլոր ցանկապատերին: Կարո՞ղ եք պատկերացնել, ամբողջ աշխարհում ցանկապատերի վրա արված գրությունները, որպես կանոն, անպարկեշտ բովանդակություն ունեն, և միայն անդրկովկասյան թուրքերն են իրենց ցանկապատային խզբզոցի մեջ նման բարձր ինտելեկտուալ մոտիվներ դրել:

«Հայերը կարդում են Պուշկին, իսկ անդրկովկասյան թուրքերը մեջբերում են Ղասուբին»,-այսպես մի անգամ երջանկահիշատակ Լևոն Հրանտի Մելիք-Շահնազարյանը կարճ-կոնկրետ բնորոշել է անդրկովկասյան թուրքերի այդ անմարդկային «սերը» գրողի այդ եզակի արտահայտության հանդեպ:

Հավանաբար, Կասպից ծովի տարածաշրջանում կզարմանան, բայց տաղանդավոր գրողը, բացի նրանց կողմից սիրելի և շոյող տողերի, գրել է նաև բազմաթիվ այլ գեղեցիկ տողեր, նույնիսկ` ամբողջական ստեղծագործություններ: Նրանց ավելի շատ կզարմացնի այն փաստը, որ նրա ստեղծագործություններում հնարավոր է հիշատակում գտնել նաև… թուրքերի մասին: Իմիջիայլոց, ոչ թե բացասական հերոսի` ավազակ և մարդասպան Ղասուբի բերանով ասված, այլ իրենց սեփական, իրենց ցեղի հետ կապվածշատ հստակ դիտարկումները:

Այդ դիտարկումների մի մասը ներկայացված է, օրինակ, «Ճանապարհորդություն դեպի Էրզրում» ազգագրական հրաշալի աշխատության մեջ, որը բացահայտում է Փոքր Ասիայի և Կովկասի բազմաթիվ ժողովուրդների կենցաղն ու բարքերը` այդ թվում և` թուրքերի:

Турки, заметив его, тотчас исчезли, оставя на горе голый труп казака, обезглавленный и обрубленный. Турки отсеченные головы отсылают в Константинополь, а кисти рук, обмакнув в крови, отпечатлевают на своих знаменах».
«Это был мужчина с женской грудью, зачаточными половыми железами и органом маленьким и детским. Сия болезнь, по свидетельству путешественников, встречается часто у кочующих татар и у турков».
«Смотрите, каковы турки... никогда нельзя им доверяться» и т. д. и т. п.

Ընդհանրապես, երբ խորանում ես Պուշկինի ստեղծագործության մեջ, ոչ թե սահմանափակվում մեկ արտահայտությամբ, պարզվում է, որ թուրքական երկու ցեղատեսակների կողմից այդքան սիրելի գրողը մի խուրձ դանակ է խրել նրանց` վստահորեն բացված թիկունքը: Քիչ չէ, որ նրանց սիրելի արտահայտությունը դրել է չարագործ ու ավազակ Ղասուբի բերանում, այլ ոչ թե գեղեցիկ դեմքով ադրբեջանցի դյուցազնի, հետն էլ Ղասուբի համերկրկացիների հանդեպ այդքան հստակ է արտահայտվել.

Они редко нападают в равном числе на казаков, никогда на пехоту и бегут, завидя пушку. Зато никогда не пропустят случая напасть на слабый отряд или на беззащитного. Здешняя сторона полна молвой о их злодействах. Почти нет никакого способа их усмирить, пока их не обезоружат. У них убийство — простое телодвижение. Пленников они сохраняют в надежде на выкуп, но обходятся с ними с ужасным бесчеловечием, заставляют работать сверх сил, кормят сырым тестом, бьют, когда вздумается. Что делать с таковым народом?»

Բացի այդ, պատկերացրեք, որ ռուս գրողն իր ստեղծագործություններում պատմում է Հայաստանի մասին և, հավանաբար, երբեք ոչ մի ադրբեջանական խանության մասին չի էլ լսել:

«Я стал подыматься на Безобдал, гору, отделяющую Грузию от древней Армении. Я взглянул еще раз на опаленную Грузию и стал спускаться по отлогому склонению горы к свежим равнинам Армении».

Աստված իմ, իսկ ի՞նչ եղավ էպիկական վարկածն առ այն, որ այդ տարածաշրջանում հայեր չեն եղել, և այստեղ ապրել են բացառապես «ադրբեջանցիներ»`քարտաշներ, հողագործներ, Արևելքի առաջին ապագա ժողովրդավարները: Դատելով այդ ամենից` աշխարհի չարագուշակ հայությունը հասցրել է սերտ աշխատել ռուս հայտնի գրողի հետ: Եվ այդ համատեքստում բաքվեցի բարձր ինտելեկտով ջարդարար հոտին հարմար է փոխել իրենց սիրելի պուշկինյան արտահայտությունը մեկ այլ` գրողի ` իր մասին ասված տողով, որն ասել է իր ընկեր և գործընկեր Պյոտր Վյազեմսկուն ուղղված նամակում. «Այ դու Պուշկին, այ դու շան լակոտ…»:

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան