Подпишитесь на наш канал в Telegram

Հայաստան VS Ադրբեջան. սպառազինությունների մրցավազքը շարունակվում է

Հարավային Կովկասը գտնվում է լայնամասշաբ պատերազմի ճանապարհին: Ամեն դեպքում այդպես են կարծում գրեթե բոլոր հեղինակավոր փորձագետներն ու վերլուծական կենտրոնները, որոնք զբաղվում են Հարավային Կովկասում տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով։

Օրինակ` ամերիկյան «Stratfor» վերլուծական կենտրոնն անընդհատ անդրադառնում է հարավկովկասյան խնդիրներին և յուրաքանչյուր հաշվետվության մեջ ընդգծում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև լայնածավալ պատերազմի` տարեցտարի աճող հավանականության մասին: Նման կարծիք էր արտահայտել նաև Միջազգային ճգնաժամային խումբը, որն իր հերթին ձևակերպումներում առանձապես սահմանափակումներ չունի և փաստորեն, քննարկում է արդեն ոչ թե հենց հնարավոր ռազմական գործողությունները, այլ հետևանքները, որոնց կհանգեցնի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև զինված հակամարտությունը:

Հիշեցնենք, որ այդ երկրների միջև չհանդարտվող դիմակայության պատճառը համարվում է հնամենի հայկական տարածաշրջանը՝ Լեռնային Ղարաբաղը (Արցախ), որն անցած դարի 20-ական թվականներին բոլշևիկյան իշխանությունների կողմից բռնակցվել էր Ադրբեջանին:

Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմի մեջ գտնվելու ամբողջ ընթացքում հայկական ազգաբնակչությունը բարձրացել է ԽՍՀՄ կենտրոնական իշխանությունների կողմից նման որոշում կայացնելու անտրամաբանական լինելու հարցը։

Հայ-ադրբեջանական դիմակայության «թեժ» ալիքը սկսվեց ԽՍՀՄ-ի փլուզմանը զուգահեռ (1988-1991), երբ Ադրբեջանի իշխանությունները փորձում էին ոչնչացնել հայ բնակչությանը, իսկ հայերը ստիպված էին զինված դիմակայություն ցույց տալ:

Ակտիվ ռազմական գործողություններն ավարտվել են 1994թ` ադրբեջանական ուժերի ջախջախմամբ: Հակամարտությունը խաղաղ ճանապարհով լուծելու նպատակով ԵԱՀԿ հովանու ներքո ստեղծվեց հատուկ մարմին` երեք համանախագահներից ՝ ՌԴ-ից, Ֆրանսիայից և ԱՄՆ-ից կազմված Մինսկի խումբը։ Բայց այդ ձևաչափը շոշափելի արդյունքների այդպես էլ չկարողացավ հասնել: Բայց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հիմնական վաստակը համարվում է իրավիճակի պարբերական դիտարկումներն ու կոնֆլիկտային իրավիճակների լուծումը, որոնք կարող են հանգեցնել ուժի գործադրման, ինչպիսին էր 2016թ. ապրիլի 2-6 ադրբեջանական զորքի կողմից չհաջողված բլից-կրիգը, որի ժամանակ, տալով մի քանի հարյուր զոհ և գրեթե երեք հազար վիրավոր, ադրբեջանցիներն այդպես էլ չկարողացան Ղարաբաղի ՊԲ հետ կարճաժամկետ դիմակայության ընթացքում որոշակի շոշափելի հաջողությունների հասնել:

Բայց ադրբեջանական կողմը չի հաշտվել ստեղծված իրավիճակի հետ և ռևանշի է պատրաստվում հաջորդող 20 տարվա ընթացքում, ինչն արտահայտվում է պաշտոնական Բաքվի քարոզչական կառույցների պարբերաբար ուժգնացող հակահայկական հիստերիայում, ինչպես նաև մասսայական սպառազինության ձեռք բերմամբ և սեփական բանակի արդիականացմամբ։

Հայկական կողմը, գիտակցելով Ադրբեջանի հետ ռազմական դիմակայության մեծ հավանականությունը, որոշակի քայլեր է ձեռնարկում՝ նվազեցնելու համար հնարավոր պատերազմի հետևանքները:

Հասկանալու համար կողմերի ռազմականացման աստիճանը, դիմենք վիճակագրությանը.
Վերջին 25 տարվա ընթացքում Ադրբեջանը գնել է ընդհանուր 20 միլիարդ դոլար արժողությամբ զենք: Այդ երկրին զենք են մատակարարում հիմնականում ՌԴ-ն, Իսրայելը և Թուրքիան: Միայն վերջին հինգ տարվա ընթացքում Ադրբեջանը Ռուսաստանի հետ կնքել է հինգ միլիարդ դոլարի պայմանագիր: Ադրբեջանի կողմից Ռուսաստանից գնված սպառազինության անվանացուցակը ներառում է T-90 տանկեր, «Սմերչ» և «Գրադ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր, C-300 տրիումֆ հրթիռահրետանային համակարգ, հեռահար հրետանայiն և հրթիռային համակարգեր, ինչպիսիք են «Պիոն»-ը և «Տոչկա-Ու»-ն։ Միայն վերջին երեք տարվա ընթացքում Ադրբեջանը ռուսական մատակարարներից ստացել է ավելի քան 30 հատ «Մի-35 Մ» ռազմական ուղղաթիռներ:

Պակաս գրավիչ չի Ադրբեջանի՝ Իսրայելից ձեռք բերած սպառազինությունը, որը համարվում է տեխնոլոգիապես ամենաբարձր, և ինչպես ցույց են տվել ապրիլյան ռազմագործողությունները, արդյունավետ զենքը: Խոսքն անօդաչուների մասին է, որոնք այսօրվա դրությամբ կազմված են հիմնականում իսրայելական արտադրության հարվածող և հետախուզական մոդիֆիկացիաներից։ Արժե առանձնահատուկ նշել, որ պաշտոնական Բաքուն բավականին լրջորեն զարգացրել է նաև իր սեփական ռազմա-արդյունաբերական համակարգը` ստեղծելով ձեռնարկությունների ընդարձակ ցանց, որոնք արտադրում են տարբեր զինատեսակներ՝ հրաձգային զենքերից մինչև լիցենզավորված հարավաֆրիկյան զրահամեքենաներ և իսրայելական անօդաչուներ։

Այդուհանդերձ, չարժե անտեսել նաև ադրբեջանական ռազմա-օդային ուժերը, որոնք ներկայացված են ինչպես խորհրդային արտադրության գրոհող ավիացիայով (Սու-25), այնպես էլ՝ Միգ-29 կործանիչ-ինքնաթիռներով։

Բաքուն ակտիվորեն զենք է գնել և այսօր էլ շարունակում է գնել Թուրքիայից` հիմնականում զրահամեքենաներ և ՌՑ-30՝ համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերի որոշ տեսակներ։

Մինչև վերջես զգալի զենք էր գնել Ուկրաինայից:

Զենքերի տեսակներն ու հագեցվածությունը, որոնք կազմում են ադրբեջանական բանակի սպառազինությունը, ոչ մի ակսկած չեն թողնում առ այն, որ ադրբեջանական կողմը հարձակողական պլանով ռազմական գործողությունների է պատրաստվում և հայկական ղեկավարությունը նույնպես բավականին ակտիվ կերպով սպառազինվում է, բայց, նախընտրում է համարժեք պատասխան` հաշվի առնելով Ադրբեջանի ձեռք բերած զինատեսակները։

Այսպես, հայկական կողմը շեշտը դնում է ոչ թե կործանարար ավիացիա գնելու վրա, որն ըստ էության ուղղակի դուրս է ՀՀ-ի բյուջեի հնարավորությունների սահմանից, այլ նախընտրում գնել ստուգված և իրենց արդյունավետությունն ապացուցած ՀՕՊ-ի այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են օրինակ՝ C-300, Բուկ-Մ2 զենիթահրթիռային համակարգերը, C-125, «Կրուգ», «Կուբ», C-75 համակարգերը: Զուգահեռաբար, Հայաստանը զարկ է տվել սեփական նախագծմամբ հարվածող և հետախուզական անօդաչուների արտադրությանը, ինչը ևս ինչը ևս նվազեցրել է արտասահմանյան նմանատիպ սպառազինություն ձեռք բերելու դիմաց արվող ծախսերը։

Նույնը վերաբերում է նաև հակատանկային զենքերին, որոնցով բավականին հագեցած է հայկական ԶՈՒ-ն: Չնայած պետք է առանձնահատուկ նշել, որ Հայաստանի տանկային պարկը բավականին մեծ է և ընդգրկում է ավելի քան երեք հարյուր մեքենա. Հստակ թիվը գաղտնի է պահվում։

Անցած տարի զարմանք առաջացրեց հայկական Զու կողմից «Իսկանդեր» նորագույն տակտիկական հրթիռային համակարգերի ձեռք բերումը, որոնց առկայությունը, փաստորեն, ադրբեջանական իշխանություններին կանգնեցրել է հայերի կողմից Ադրբեջանի նավթագազային ենթակառուցվածքների ոչնչացման երաշխավորված սպառնալիքի առաջ։ Հայերն ու ադրբեջանցիները նաև տիրապետում են այնպիսի զինատեսակների, ինչպիսիք են «Սմերչ» և «Սոլնցեպյոկ» կրականետ համակարգերը։

Հարկ է ընդգծել, որ հայկական զինված ուժերին զենք է մատակարարում հիմնականում ՌԴ-ն, որը հայկական կողմին ոչ միայն ներքին գներով զենք է վաճառում, այլև արտոնյալ կրեդիտներ է տրամադրում՝ մասսայական զենք գնելու համար։

Բայց հայկական կողմի սպառազինության մեջ ներառված են նաև ֆրանսիական և չինական արտադրության զենքեր, որոնք տարբեր տարիների ձեռք է բերել հայկական կողմը։

Իհարկե, մեկ նյութի մեջ հնարավոր չէ անդրադառնալ սպառազինությունների մրցավազքի պատճառներին ու մեթոդաբանությանն ամբողջությամբ, որում գտնվում են այդ երկու հարավկովկասյան հանրապետությունները։ Բայց անգամ իրավիճակի թռւոցկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ կողմերից և ոչ մեկը չի պատրաստվում հիմնովին փոխել իր դիրքորոշումը, իսկ ելնելով այն հանգամանքից, որ կողմերի դիրքորոշումները տրամագծորեն հակառակ են, նշանակում է սպառազինությունների մրցավազքը տարածաշրջանն անխուսափելիորեն տանում է դեպի լայնամասշտաբ պատերազմի։

Front News International

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան