Подпишитесь на наш канал в Telegram

Հարգանք ոսկորների հանդեպ

Թուրքական ընդդիմադիր T24 պարբերականի սյունակագիր Նուրջան Բայսալը շոշափել է Թուրքիայի տարածքում գտնվող հայ մշակութային-պատմական հուշարձանների շարունակվող ոչնչացման և հայ մշակութային-պատմական ժառանգության հանդեպ շարունակվող վանդալիզմի թեման: Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում այդ նյութի թարգմանությունը` առանց կրճատումների:

Անցած շաբաթ մամուլում լուր հայտնվեց այն մասին, որ Էդրեմիտի (հայերեն` Արտամետ) քաղաքապետարանի ղեկավարությունը Վանում հայկական պատմական գերեզմանոցի տեղում հանրային լողափ է կառուցել`հանդերձարաններով և զուգարաններով: Ոսկորները գերեզմանոցով մեկ թափված էին: Այդ առիթով վարչակարգի ղեկավարությունը հայտարարություն է տարածել իր twitter-յան էջում: Հայտարարության մեջ ասված է.

«Դիջլե» լրատվական գործակալության տարածած լուրը` հայկական գերեզմանոցի ոչնչացման և նրա տեղում հանրային լողափ կառուցելու ու այլնի մասին, բացարձակ սուտ է, այդ տարածաշրջանում հայկական գերեզմանոց չկա»:

Համայնքի ղեկավարը, միանշանակ, կփորձի ժխտել իր խայտառակությունը: Ցավոք, իմ կյանքի 40 տարիների ընթացքում ես ականատես եմ եղել նման բազմաթիվ դեպքերի, և դա ինձ այլևս չի զարմացնում: Դա ընդամենը հայ ժողովրդի նկատմամբ արված ևս մեկ խայտառակ քայլ է, և քանի դեռ վիճաբանություններ էին գնում, ես ուսումնասիրեցի համայնքի ղեկավարի հայտարարության տակ արված մեկնաբանությունները: Ներկայացնեմ դրանցից մի քանիսը.

«Հայ դավաճաններ ու տականքներ, մի´ փորձեք թուրք ժողովրդի համբերությունը, այլապես ոչ մի գեերզմանաքար չեք գտնի»:

«Այդտեղ հայեր չեն թաղված: Դրանք սովորական ահաբեկիչներ են»:

«Եթե որևէ մեկը նման բան արել է, ապա դա հենց հայերն են արել»:

«Գերեզմանոցում զուգարան չի եղել: Այնպես որ դա մեր հայ քաղաքացիներին մատուցված ծառայություն է»:

Արժե՞, արդյոք, զարմանալ նման «մարդու» ասածներից: Զուգարան են կառուցել հայերի գերեզմանների վրա, ձեր իսկ պետության քաղաքացիների, ու դեռ սպառնում էլ են. «Հայ տականքներ, ոչ մի գերեզմանաքար չեք գտնի»,-գրում է նա: Բացի այդ, զուգարանը, պարզվում է, ծառայություն է հայերի համար…Աղետ է, աղետ, աղետ:

Այդ հայտարարությունից հետո լուրերից իմացանք, որ հանրային լողափի մուտքը փակ է, որ սկսել են աշխատել բեռնատարներն ու հոր փորող մեքենաները, և որ Վանի բողոքական եկեղեցու հոգևոր առաջնորդ Վախիտ Իլդըզին թույլ չեն տվել մտնել լողափ: Իլդըզն իր հայտարարության մեջ պատմել է, որ փորված հողում պատահական կերպով ոսկորներ են հայտնաբերվել: «Այնպիսի վայրերում, ինչպիսիք են վանքը, գերեզմանատունը կամ տաճարը, զուգարան կամ բաղնիք կառուցելը սխալ է ու անբարո»,-ասաց նա: Եթե նման բան տեղի ունենար մուսուլմանական գեերզմանատանը, ապա, ամենայն հավանականությամբ, մոբիլիզացիա կհայտարարվեր:

Այդ հողում այնքան բռնություն է եղել: Հայերը, ասորիները, խալդերը…Բոլոր այդ ժողովուրդները ոչնչացվել են այս հողի վրա: Մեր պապերը նույնպես մասնակցություն են ունեցել նրանց կոտորածին ու ցեղասպանությանը: Երկար տարիներ ես ապրում եմ այդ խայտառակության հետ: Բայց այլևս չեմ ուզում ապրել այդպես` այդ խայտառակության հետ: Ես չեմ ուզում կիսել խայտառակությունը հանուն այն նողկալի բաների, որ կատարվում է այս երկրում: Ես ինձ այդպիսի հասարակության անդամ չեմ համարում: Ես ահավոր զայրույթ եմ զգում նրանց հանդեպ, ովքեր դա կատարել են: Ես ուզում եմ պայքարել նրանց դեմ, ովքեր արել են այդ վայրագությունները, ջարդերը, հանցագործությունները: Ես ուզում եմ, որ այլևս երբեք չկրկնվի:

Իմ տատիկը` Այշեն, ով մահացել է 104 տարեկան հասակում, հաճախ էր ինձ պատմում, թե ինչպես են սպանել իր հայ հարևաններին: Բահերի, կացինների հարվածներով, կրակոցներով, հայ հարևաններին ցած են նետել մեր գյուղի ժայռերից, և նա մինչև մահ ողբացել է նրանց համար: Տատս ասում էր, որ նա լսել է նրանց ոսկորների ձայները: Նրանք խնդրում էին, որ հոգ տանեն իրենց մասին և թեկուզ մեկ-մեկ այցելեն իրենց:

Այս երկրում մահացածների, մնացած մի բուռ ոսկորների հանդեպ չկա հարգանք: Այստեղ սպանում են, սովամահ են անում, թողնում են առանց աշխատանքի, բանտ են նետում: Բայց հիմա մենք գիտենք, որ այստեղ նաև զուգարաններ են կառուցում գերեզմանների վրա:

Բայց ոսկորները խոսում են…

Նուրջան ԲԱՅՍԱԼ

Ակտիվիստ, գրող, սյունակագիր Ամիդից

Թուրքերենից թարգմանեց ՊԱՆԴՈՒԽՏԸ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան