Подпишитесь на наш канал в Telegram

Թուրքերի ինչի՞ն է պետք հայկական եկեղեցու զանգը

Թուրքական պարբերականները վերջին օրերին հիացմունքով այսպիսի լուր են հայտնել. «Իրանը Թուրքիային է «վերադարձնում» պատմական մշակութային արժեք՝ հին զանգ, որը երկար ժամանակ պահվում էր Ուրմիա քաղաքի հնէաբանության թանգարանում։ Իբր այդ մասին հայտարարել է մշակութային ժառանգության, զբաղվածության և զբոսաշրջության իրանական կազմակերպության փոխնախագահ Միր Խադի Սայեդ Ռումյանին՝ նշելով, որ զանգը ՝ 1388թ. թուրքերը նվիրել էին (՞,- Պանդուխտ) Իրանին։ Համաձայն հաղորդագրության՝ Իրանի թանգարանում պահպանված զանգը նախկինում պատկանում էր Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցուն, որը գտնվում էր թուրքական Վան գավառում՝ երկրի արևելյան մասում։ Զանգի տարիքը գնահատվում է մոտավորապես 629 տարի։

Համաձայն նույն հաղորդագրության՝ ավելի վաղ հայտարարվել էր, որ Թուրքիայում կստեղծվի պատմական ժառանգության հարցերով հատուկ ահնձնաժոով։ Հանձնաժողովը իրավասու կլինի «թուրքական ժառանգությանը վերաբերով պատմական մշակութային արժեքները վերադարձնելու» հարցով դիմել այլ երկրներին։ Հիշյալ հանձնաժողովի կազմում կընդգրկվեն իշխող՝ Արդարություն և զարգացում, ինչպես նաև Ազգայնական շարժում և Ժողովրդա-հանրապետական կուսասկցությունների պատգամավորներ։

Հանձնաժողովը երեք ամսվա ընթացքում պետք է ներկայացնի Թուրքիայի պատմական ժառանգությանը վերաբերող և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում երկրի սահմաններից դուրս տարված բոլոր մշակութային արժեքների ցուցակը։

Նշեմ, որ այս լուրը հետաքրքական է բոլոր տեսանկյուններից։ Առաջին հերթին, որ այն ի հայտ է եկել բացառապես թուրքական, որից անմիջապես հետո էլ՝ ադրբեջանական մամուլում։ Անգամ Iran Today ֆեյսբուքյան աղբյուրն այս լուրը արտատպելով՝ հիմնվում է արդբեջանական քարոզչական կայքի՝ «Вестник Кавказа»-ի վրա։ Դրա հետ մեկտեղ, Iran Today-ը հավելում է, որ Իսլամական հանրապետությունը աշխատում է նաև հետևյալ ուղղությամբ. այս տարվա գարնանը Թեհրանում գտնվող Իրանի Ազգային թանգարանում տեղիէ ունեցել վերջին 2.5 տարվա ընթացքում Արևմուտքի երկրներից վերադարձված պատմական մասունքների ցուցահանդես, որի ժամանակ հանրությանն են ներկայացվել մոտ 500 պատմական հազվագյուտ նմուշներ։

Երկրորդ, զանգի՝ Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանելու մասին թուրք-ադրբեջանական մամուլում ոչ մի հիշատակում չկա։ Բոլորը բավարարվում են միայն զանգի՝ քրիստոնեական լինելու մասին նշելով։

Երրորդ. անատոլիական և անդրկովկասյան թուրքերը «համեստորեն» լռում են այն մասին, թե ինչու է հայկական զանգը հայտնվել Իրանում և ով է այն հասցրել այնտեղ։ Քանի որ, եթե դա տեղի է ունեցել Ցեղասպանության տարիներին, այլ ոչ թե երկու մուսուլմանական երկրների համար տարօրինակ համարվող «նվեր»-ի տարբերակով, ապա լիովին ակնհայտ է, որ եթե այս մասունքը չտեղափոխվեր անվտանգ վայր, ապա այսօր Թուրքիային «վերադարձնելու» ոչինչ, ուղղակի, չէր լինի։

Հայ ժողովրդի, ինչպես նաև Փոքր Ասիայի բնիկ ժողովուրդների ոչ թուրքական ժառանգության ճակատագիրը ողբերգական և տխուր է։ Ավելին, այդ ժառանգության նկատմամբ թուրքերը բարբարոսաբար են վերաբերվել ոչ միայն մինչև Առաջին համաշխարհայինն ու քրիստոնյա ժողովուրդների ցեղասպանությունը, այն շարունակվում է նաև ժամանակակից Թորքիայում առայսօր։ Աղաղակող վերջին դեպքը տեղի է ունեցել երբևէ հայկական Արտանետում՝ հանրահայտ նկարիչ Արշիլ Գորկու հայրենիքում, որը Հրաչյա Քոչարը գովերգել է իր հայտնի «Նահապետ» վիպակում (1967 թ. այն արժանացել է Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի)։ Այստեղ՝ հին հայկական գերեզմանատան ոչնչացման տեղում թուրքերը հանրային զուգարան են կառուցել։ Կամ էլ, պարզ ասած, հանրային կարիքների պետքարան։ Այստեղ վեր են խոյացել ծովափնյա խցիկներ և մեքենաների կայանատեղիներ։ Այդուհանդերձ, անգամ չեն թաքցրել, որ շինարարական աշխատանքների ընթացքում ընդերքից մարդկային ոսկորներ են հայտնաբերել:

Կապված այդ աղաղակող սրբապղծության հետ՝ թուրքական խորհրդարանի ժողովուրդների ժողովրդավարական կուսակցության ազգությամբ հայ պատգամավոր Կարո Փայլանը կուսակցության կայքում նման հայտարարությամբ է հանդես եկել.

«Վայրը, որը մարդկանց հայտնի է «հայկական Խորգոմ» անունով, 100 տարի առաջ բնակեցված էր գերազանցապես հայերով։ Այստեղ գտնվող հայկական վանքն ու գերեզմանատունը համարվում են կարևոր պատմական և հոգևոր ժառանգություն։ Երբ մտածում ես ազգային փոքրամասնություների նկատմամբ պետական մոտեցման մասին, ապա անպատասխանատու քաղաքաշինական քաղաքականության հետևանքով այդ տարածքների ոչնչացումը, ցավոք, զարմանք չի առաջացնում։ Մշակութային կառույցները, որոնք ավելի քան 100 տարի առաջ պատկանում էին ազգային փոքրամասնություններին, պետության կողմից կամ բռնագրավվել կամ էլ, ուղղակի, ոչնչացվել են։ Այդ իսկ պատճառով Թուրքիայի ամբողջ տարածքով մեկ ոչ մուսուլմաններին պատկանող հին եկեղեցիներն ու դպրոցները վերածվել են մզկիթների, սպորտային դահլիճների, մշակութային կենտրոնների կամ կինոթատրոնների։ 100-ամյա կողոպուտը շարունակվում է»։

Չորրորդ, պետք չէ մոռանալ, որ եկեղեցական զանգը, որի վրա ագահորեննշան են բռնել թուրք գիշատիչները, բնավ էլ Թուրքիային չեն պատկանում, այլ համարվում են Հայկական առաքելական եկեղեցու սեփականությունը։ Իմանալով, թե ինչ նրբանկատությամբ է Իրանը մոտենում նման հարցերին, թուրքական ԶԼՄ-ներում հրապարակված տեղեկությունը, պետք է որ պարտադիր կերպով ստուգված և ճշտված լիներ մեր համապատասխան մշակութային, գիտական և եկեղեցական կառույցների իրանցի գործընկերների կողմից։

Իր հերթին, «Արմենպրես» լրատվական գործակալության համաձայն, զանգը, որը երբևէ պատկանել է թուրքերի կողմից ավերված Վանի եկեղեցիներից մեկին, կփոխանցվի Ախթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցուն։ Այստեղից ծագում է հինգերորդ հարցը. ինչո՞ւ է Թուրքիային պետք եկել ներկայումս գոյություն չունեցող հայկական եկեղեցու զանգը, եթե Ախթամարի Սուրբ Խաչ ամրոցը գործում է որպես թանգարան, այլ ոչ թե գործող եկեղեցի։
Եվ, վերջապես, թուրքերն ընդհարապես իրավունք ունե՞ն հավակնելու իրենցից փրկված ժառանգությանը, որը պատկանում է իրենց կողմից ոչնչացված ժողովրդին։

Կրկնում եմ՝ այս տեղեկությունը պետք է որ անպայման ստուգված և ճշտված լիներ։ Եվ եթե հաստատվի, թե որոնք են լինելու հայկական կողմի հետագա քայլերը, կարծում եմ՝ բացատրության կարիք չի լինի։

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան