Подпишитесь на наш канал в Telegram

Թուրքիայի և Ադրբեջանի իշխող վերնախավերը չեն կարող ադեկվատ պատասխան տալ արտաքին մարտահրավերներին. Սկակով

Voskanapat.info –ի հարցերին պատասխանում է ՌԴ ԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտի Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի հետազոտական կենտրոնի աշխատանքային խմբի համակարգող Ալեքսանդր Սկակովը:

-Ալեքսանդր Յուրևիչ, քանի որ ադրբեջանցիներն իրենց հրետանային դիվիզիաներն ու մարտկոցները տեղակայում են բնակավայրերի մոտակայքում, Արցախի հանրապետության պատասխան կրակի տակ է հայտնվում նաև քաղաքացիական բնակչությունը: Զոհեր են եղել նաև քաղաքացիական բնակչության շրջանում:

-Հիշենք 2008թ. օգոստոսի պատեազմը: Աբխազիայում վրացական բանակի ստորգետնյա զետեղարանը տեղակայված էր ուղիղ գյուղի կենտրոնում` դպրոցի և բնակելի տների կողքին, ինչն իմ աչքով եմ տեսել: Ցավոք, դա սովորական բան է դարձել, դրանում ոչ մի առանձնահատուկ բան չկա: Բայց պետք է հասկանալ, որ նման դեպքում քաղաքացիական բնակչության շրջանում անպայամն զոհեր կլինեն: Ովքեր զինվորականներին տեղակայել են բնակավայրերում, նրանք էլ այդ մասին պետք է մտածեին: Երևում է` չեն մտածել:

Երբ պատերազմ է ընթանում, քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերն անխուսափելի են: Եվ դա պետք է նկատի ունենան նրանք, ովքեր ամեն անգամ լարվածությունն ավելի են ուժեղացնում: Ամեն դեպքում, հայկական կողմը զգուշորեն է վերաբերվում սահմանամերձ բնակավայրերի բնակիչներին:

-Վերջին միջադեպից հետո, կարծես թե, հորիզոնում կրկին լայնամասշտաբ պատերազմի սպառնալիք երևաց: Ամեն դեպքում, քաղքենիների և «ինտելիգենցիայի» շութերից հնչել են պատերազմով Արցախ գնալու մասին կոչեր: Այդ միտքը, ամենայն հավանականությամբ, Ադրբեջանի իշխանության բարձրագույն էշելոնների ներկայացուցիչներն են հնչեցրել:

-Պաշտոնական Բաքուն չի կարող հաշտվել Լեռնային Ղարաբաղի ներկա իրավիճակի` ստատուս-քվոյի հետ: Հիշենք Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունն այն մասին, որ «ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմքը ստատուս-քվոյի փոփոխությունն է »: Բայց, ըստ ամենայնի, մոտակա ամիսներին պատերազմի համար որևէ հիմք չկա: Քիչ թե շատ հավասարակշռություն է ստեղծվել հայկական ու ադրբեջանական բանակների միջև :Այսօր Թուրքիան Ռուսաստանի եհտ նորմալ հարաբերություններ ունի, և Թուրքիան Ադրբեջանին ռազմական գործողությունների կամ նոր ավանտյուրիզմի չի սադրի:
Պետք է հասկանալ, որ Անկարայի և Բաքվի հարաբերություններն ավելի բարդ են, քան երևում են առաջին հայացքից: Երկու երկրների առջև միանման մարտահրավերներ են կանգնած, միայն թե Թուրքիայի և Ադրբեջանի իշխող վերնախավերն ի վիճակի չեն ադեկվատ պատասխան տալու այդ մարտահրավերներին: Բայց Անկարային ձեռնտու չէ տարածաշրջանային առաջնորդ դառնալու Բաքվի ձգտումը, նրանց շահերը կարող են չհամընկնել: Թուրքիային չեն կարող դուր գալ նավթագազային գործոնը` որպես շանտաժի միջոց օգտագործելու Բաքվի փորձերը («Եթե ձեզ լավ չպահեք, կբարձրացնենք գները»): Մի խոսքով, Թուրքիային հիմա Ադրբեջանը պետք չի:

Հայտնի չէ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը, և Ադրբեջանը, սադրելով պատերազմ, կարող է լուրջ բացասական արձագանքի հանդիպել: Եվ, վերջապես, հիմա Ադրբեջանում տնտեսական ճգնաժամ չկա, որը կլինի ամենակարևոր գործոնը, ինչն այդ երկրին կմղի պատերազմի:

-Ալեքսանդր Յուրևիչ, Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին ծանր հրետանային սպառազինության վերջին մատակարարումը` հատկապես այս ծանր շրջանում, կրկին վրդովել է հայ հասարակությանը:

-Զենքի մատակարարման պայմանագրերը սովորաբար երկար պատմություն են ունենում, և դրանք կապել այսօրվա իրադարձությունների հետ, իմաստ չունի: Զենքի մատակարարման վերաբեյալ ռուս-ադրբեջանական պայմանագրերը այսօրվա, անգամ երեկվա պատմություն չեն: Հիմա սկսել են ավելի հաճախ խոստովանել, որ այդ պայմանագրերը եղել են Մոսկվայի սխալը: Բայց աշխարհում ընդունված է կատարել պայմանագրերի պահանջները, այլապես վեճն անխուսափելի կլինի, որը ցանկալի չէ ոչ մեկին: Կարծում եմ, որ սպառազինության մատակարարման ոլորտում ռուս-հայկական կապերը վեր են բիզնեսից: Եթե Հայաստանին և Ռուսաստանին կապում են անվտանգության հարցը, արտաքին քաղաքական և ինտեգրացման առաջնահերթությունները, և, վերջապես, քաղաքակրթությունը, ապա Ռուսաստանին և Ադրբեջանին կապում են, առաջին հերթին, փոխշահավետ տնտեսական կապերը:

Եփրեմ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան