Подпишитесь на наш канал в Telegram

Պատասխան գործողությունների մարտավարությունից դեպի կանխարգելից հարվածների մարտավարություն

Մայիսի 15-ին օրը ցերեկով թշնամին, կիրառելով Spike տիպի իսրայելական արտադրության կառավարվող հրթիռ, շարքից հանել է Արցախի ՊԲ-ին պատկանող «Օսա» զենիթահրթիռային մեկ համակարգ: Բարեբախտաբար, մեր զինծառայողներից ոչ մեկը չի տուժել:

Ինչպես երևում է, «ոչ խաղաղություն, ոչ պատերազմ» իրավիճակում, որը ստեղծվել է արցախա-ադրբեջանական սահմանին, մարդկային և տեխնիկայի կորուստները, ցավոք սրտի, անխուսափելի են: Այլ հարց է, թե ինչպես դրանք հասցնել նվազագույնի:

Չեմ ուզում անդրադառնալ այս միջադեպի մանրամասներին: Դրա համար կան մասնագետներ: Կցանկանայի այսօր ուրիշ բանի մասին խոսել:

Փաստը մնում է փաստ. հետպատերազմական ամբողջ ընթացքում մենք եղել ենք և կանք բացառապես «մարտահրավերներին պատասխանողի» դերում` ինչպես հիմա դա ընդունված է ասել: Ինչու է որոշվել թշնամու հետ փոխհարաբերություններում հենց նման մարտավարություն ընտրել, անձամբ ինձ բոլորովին անհասկանալի է: Առավելևս, որ արդեն վաղուց համոզվել ենք դրա ցածր արդյունավետության մեջ: Ալիևյան ռեժիմի համար մեր պատասխան գործողությունները կաթիլ են ծովի մեջ: Նրա համար ասկյարները ծառայում են որպես թնդանոթի ձրի միս, իսկ հակահայկական հոգեկան հիվանդությունը և սահմանին մշտական լարվածությունը մնում են` համատարած բոլոր բնագավառներում ներքին խնդիրներից տեղի հասարակ ժողովրդի ուշադրությունը շեղելու միակ տարբերակը: Իսկ մեր կորուստները, չնայած սահմանային ենթակառուցվածքների պարբերական բարելավմանը, տարեցտարի շարունակում են աճել:

Իմիջիայլոց, արդեն վաղուց հաստատակամորեն կոչեր են հնչում` «պատասխան գործողությունների» մարտավարությունը թշնամու կրակակետերի ճնշմամբ և կանխարգելիչ հարվածներ հասցնելով փոխելու մասին: Ի դեպ, այդ կոչերն ինչ-որ դիլետանտների շուրթերից չեն հնչում, որոնք գլուխ չեն հանում ռազմական գործից: Դրանք հնչեցնում են զինվորականները, ովքեր կոնկրետ հաղթական գործողություններով ապացուցել են իրենց բարձրագույն պրոֆեսիոնալիզմը, ինչպիսիք են օրինակ` Արկադի Տեր-Թադևոսյանը` լեգենդար Կոմանդոսը.

«Ես, բնավ, ռազմական գործողությունները վերսկսելու կոչ չեմ անում: Որպես ռազմական գործիչ` ես առաջարկում եմ ճիշտ պլանավորված, նպատակաուղղված հարվածներ հասցնել և շփման գծի վրա գերիշխող դիրք գրավել: Եթե մենք դա չանենք, ադրբեջանական կողմը շփման գծի վրա մշտապես կբորբոքի իրավիճակը»,- հայկական լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցում ասել է նա: Արկադի Տեր-Թադևոսյանի խոսքով` սահմանին անընդհատ լարվածություն պահելով` թշնամին այդպես փորձում է լարվածության մեջ պահել հայ հասարակությանը` այն դեպքում, երբ Ադրբեջանի զինված ուժերը անկարող են մարտական առաջադրանքներ կատարել, որի վկայությունը հանդիսանում են ինչպես ձախողված դիվերսիաները, այնպես էլ անցած տարվա ապրիլին բլից-կրիգի փորձի լիակատար տապալումը:

«Որպես ռազմական գործիչ` ես գտնում եմ, որ ճիշտ չէ նստել և սպասել, թե երբ Ադրբեջանը կձեռնարկի հերթական դիվերսիան: Անհրաժեշտ է կանխարգելիչ գործողություններ ձեռնարկել: Ժամանակակից տեխնիկական ռեսուրսները և տեղանքի մասին մեր ունեցած գիտելիքները մեզ թույլ են տալիս անել դա»,-շարունակում է Կոմանդոսը: Եվ նա լավ գիտի` ինչ է ասում: Քանի որ իր մշակած «Հարսանիք լեռներում» փայլուն ռազմագործողությունը, որն իրականացվել է Արցախի մայրաքաղաք Շուշին յոթանասունամյա թուրքական գերությունից ազատելու համար, մեծ հաշվով, կանխարգելիչ էր: Բառացիորեն նույն օրերին թշնամին Ստեփանակերտի վրա լայնամասշտաբ հարձակում էր ծրագրել` Ղարաբաղյան հարցը` հօգուտ իրեն վերջնականապես լուծելու համար: Գործողությունը, որը տեղ-տեղ ուղեկցվել է, Շուշիի բանտի պատերի պես ուղղաձիգ ժայռեր բարձրանալով, այնքան է շշմեցրել անդրկովկասյան թուրքերին, որ նրանք, գերսպառազինված լինելով, մի քիչ հետո անընդունակ էին կազմակերպելու Լաչինի (Բերձորի) պաշտպանությունը և ամոթալի փախուստի են դիմել: Սուվորովն անտեղի չի ասել` թուրքին ստիպիր փախչի և նրան արդեն չես կանգնեցնի:

Իսկ հիմա պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ կարող էր լինել, եթե այդ տարիներին մենք, ինչպես այսօր, «պատասխան հարվածի» մարտավարություն որդեգրեինք և սպասեինք Ստեփանակերտի վրա թշնամու վերջնական հարձակմանը…

Թշնամու` կենդանի ուժով և տեխնիկայով անընդհատ գերակշռության պայմաններում կանխարգելիչ հարվածները մեր օրերի ինչ-որ գյուտ չէ: Նման մարտավարություն մի անգամ չէ, որ թշնամու հետ մարտերում կիրառել են մեր ազգային հերոսները: Օրինակ` 1920թ. հոկտեմբերի 10-ին մեծ զորավար և ազգային գործիչ Գարեգին Նժդեհն ընդամենը 50 հոգով գիշերային հանկարծակի հարվածի արդյունքում փախուստի է մատնել Կապանը գրաված ռուս-թուրքական զորամասին, ինչն էլ դարձավ ամբողջ Սյունիքում հակաբոլշևիկյան ամսպամբության կոչ: Ճիշտ նույն ձևով, շեշտակի և կոշտ հարձակումներով իր ժամանակին գործել է նաև հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Համազասպը` սեփական օրինակով ապացուցելով, որ մի քանի հայ ֆիդայիներն ի զորու են` թշնամուն սարսափ ներշնչելով, գրավել ամբողջ Ադրբեջանը: Նիկոլ Դումանի ջոկատը Բաքվում հենց այդ սկզբունքով է գործել, ինչը հանգեցրեց նրան, որ 1905թ. այդ ապականված քաղաքում հայերի կոտորածը սկսեցին անվանել հայ-թաթարական:

Ավելին ասեմ: Հարգանքի տուրք մատուցելով մեր տղաների հիշատակին, ովքեր Ապրիլյան պատերազմի ընթացքում կռվել են ամեն մի դիրքի համար` առավելևս, չեմ կարող չնշել, որ մեր հաղթանակը ապահովել են հենց հեռահար հրետանու կանխարգելիչ հարվածները` ճշգրտությամբ հասցված թշնամու` Ակնայի (Աղդամի) ուղղությամբ կուտակված ռազմական տեխնիկային: Դրանից հետո կասպիական բռնապետը արցունքներն ու փսլինքը սրբելով ` ճիշտ այնպես, ինչպես 1994թ. հայրը, նետվել է` պոկելու մոսկովյան հեռախոսի լսափողը: Հանուն արդարացված հպարտության, հանուն մեր զոհված և կենդանի հերոսների` Ապրիլյան պատերազմի այդ կարևոր դեպքի մասին մեզ մոտ ընդունված չէ խոսել, քանի որ հակասում է տխրահռչակ «պատասխան հարվածների» քաղաքականությանը:

Եվ կրկին` Արկադի Տեր-Թադևոսյանի խոսքերից.

«Ես միշտ ասել եմ, որ պետք չէ Ադրբեջանի կողմից հարված սպասել, որպեսզի պատասխան հարված հասցվի: Դա թույլատրում է նաև ՄԱԿ-ի Կանոնադրությունը. «Եթե տեսնում ես, որ հարձակում է նախապատրաստվում, կարող ես ինքդ կանխարգելիչ հարված հասցնել: Ես ունեմ քարտեզ, որի վրա նշված են 12 կետեր, որոնք բնակեցված չեն, բայց այդտեղ կարևոր ինժեներական ենթակառուցվածքներ են տեղակայված, և եթե հարվածենք այդ կետերի վրա, կարելի է զգալի վնաս հասցնել: Դրանք էլեկտրակայաններ են, գազատար խողովակներ, նավթատար խողովակներ: Դա նաև Մինգեչաուրի ջրամբարն է, երկու հզոր էլեկտրական կայաններ, որոնք ապահովում են Ադրբեջանի բնակչության 40 տոկոսին, Բաքվի մոտակայքում գտնվող նավթահորերը: Այսինքն` եթե հարված հասցվի դրանց, ոչ թե Բաքվին, ապա մարդիկ չեն զոհվի, փոխարենը կոչնչացվեն ռազմավարական օբյեկտները, ինչը կարող է սթափեցնել նրանց: Մենք իրավունք չունենք երկրորդ հարձակումը և նոր ապրիլյան դեպքեր թույլ տալու»: Եթե Ադրբեջանը մտադիր է հարձակվել, ապա միջազգային իրավունքը թույլ է տալիս կանխարգելիչ հարված հասցնել»:

Ենթադրում եմ, որ առարկություններ կլինեն. իբր, իսկ միջազգային հանրության արձագա՞նքը: Իսկ, վերջին հաշվով, ինչո՞ւ մենք պետք է անհանգստանանք միջազգային հանրության արձագանքի համար, որը երկար տարիներ լուռ, մատների արանքով է նայել և անգամ ակտիվ ձևով ծածկել է բաքվեցի երկարաքիթ բռնապետի «չարաճճիությունները»` այդ թվում և` Հաագայի տրիբունալին արժանի ռազմական հանցագործությունները: Եթե միջազգային հանրությունը, ինչպես 90-ական թվականներին, ի վիճակի չէ քաշել նրա սանձերը, ապա հայ զինվորը հաճույքով կրկին կկատարի այդ առաջադրանքը…

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան