Подпишитесь на наш канал в Telegram

Ինձ համարեք անջատողական

Այսօր տարբեր մարդկանց հասցեին, ինչպես նաև` ամբողջ ժողովրդի, հաճախ ենք լսում «անջատողական» բառը: Այս բառը հնչում է որպես հանցագործության համար մեղադրանք:

Անդրկովկասյան թուրքերն այդպես են արտահայտվում նաև մեր հասցեին, ավելին` դա նրանց մոտ առաջացնում է սարսափ: Եկեք վերջապես հասկանանք, թե ինչ է նշանակում այդ տերմինը:

Այս բառի իմաստը հասկանալը շատ հեշտ է: Անջատողականություն (լատ. Separatus` առանձին, անջատ)` անջատման, առանձնացման քաղաքականություն և փորձ, պետության մի մասի առանձնացում` նոր ինքնուրույն, անկախ պետության ստեղծման կամ ինքնավարության հաստատման նպատակով:

Հասկանալու համար, թե խաղաղասեր Արցախում որտեղից են հայտնվել դաժան մորուքավոր անջատողականները, մի փոքր էքսկուրս անենք մեր նորագույն պատմության էջերում:

Խորհրդային միության փլուզման արդյունքում Անդրկովկասում` այլ երկրների հետ մեկտեղ, ունենալով հավասար իրավունքներ ու հիմքեր, իրենց անկախ հռչակեցին Հայաստանի հանրապետությունը, Ադրբեջանի հանրապետությունը և Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետությունը: Ղարաբաղում անցկացվեց հանրաքվե, որի արդյունքում միաձայն քվեարկեցին հօգուտ անկախության:

Նախկին հայկական ինքնավար մարզը չէր պատրաստվում արժանանալ հայաթափված Նախիջևանի ճակատագրին: Ադրբեջանական իշխանությունների իրականացրած էթնիկ զտումներից հետո արցախցիները կարո՞ղ էին այլ կերպ վարվել: Անդրկովկասյան թուրքերի մեջ արթնացել էր մինչ այդ քնած մարդասպանի, կողոպտողի և բռնավորի բնազդը: Թուրք ամբոխներին սառը զենք են բաժանել և նրանց տվել հանրապետությունում ապրող հայերի հասցեները: Ջարդարարների և մարդասպանների ամբոխները, անցնելով նախկին Խորհրդային Ադրբեջանի քաղաքներով և գյուղերով, կողոպտել ու սպանել են հայերին` մնալով անպատիժ: Հանրապետության մայրաքաղաք Բաքվում արյունալի ջարդերը մի ամբողջ շաբաթ տևել են` 1990թ. հունվարի 13-20:

Ղարաբաղ է մտցվել ադրբեջանական ՕՄՈՆ-ը, որը խիստ պատժիչ գործառույթ էր իրականացնում: Ազգությամբ հայ քաղաքացիները բերման էին ենթարկվում և կալանավորվում աննշան ու անհիմն հիմքերով (կամ էլ ուղղակի անհիմն), երբեմն անհետ կորչում էին: Ադրբեջանական օմոնականների (իսկ, ըստ էության` ավազակների) անկարգություններն ու անպատժելիությունը Ղարաբաղի խաղաղ բնակչության կյանքն անտանելի էր դարձրել: Ահա այդ ժամանակ էլ սկսեցին ի հայտ գալ նրանք, որոնց Բաքվում անվանում են «ղարաբաղյան անջատողականներ»: Նրանք հասարակ ժողովրդի ծոցից դուրս եկած մարդիկ էին, որոնց զենք վերցնել ստիպել է փորձությունը: Հայ տղամարդիկ ոտքի ելան` պաշտպանելու իերնց կանանց, երեխաներին, ծնողներին, իրենց օջախները:

Մայր հողի պաշտպանության համար ոտքի կանգնեց ողջ հայ ժողովուրդը: Փորձությունը միավորեց հովիվներին և ուսուցիչներին, բժիշկներին և վարորդներին: հայերը համախմբվեցին` հանուն հայրենիքի պաշտպանության` որպես անսանձ լեռնային գետ: Նրանք աշխարհի տարբեր անկյուններից հասան, որպեսզի թուրք թափթփուկներին ճզմեն ու մաքրեն հայրենի հողից:

Թուրքերը 1990-ականներին ոչնչով չեն զիջել իրենց ցեղասպան նախնիներին: Նրանց չի փոխել ո´չ ժամանակը, ո´չ խորհրդային կարգերը: Բայց հնարավո՞ր է փոխել թուրքի էությունը: Ադրբեջանական հրետանին անգթորեն հիմնահատակ ավերել է Ստեփանակերտի բնակելի տները: Ծաղկող գյուղերն ու քաղաքները վերածվել են մխացող ավերակների, բայց հայկական ջոկատներին հաջողվել է Արցախից վռնդել թուրքական հրոսակներին: Վերացել են վերջին կասկածներն առ այն, որ ժողովուրդները պետք է առանձին ապրեն: Այսօր անիմաստ է անցյալին վերադառնալը: Այսօր Արցախը փաստացի գոյություն ունի, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտը վեր է հառնել ավերակներից: Բակերում ամենուրեք լսվում է մանկան ծիծաղ, իսկ հյուրասեր արցախցիները հյուրերին ընդունում են հետևյալ խոսքերով. «Մատաղ, ո՞նց ես»:

Բայց միայն հայերին չէ, որ այս հողերի վրա հաստված եկվոր ցեղերը անջատողականներ են համարում: Արմատական /բնիկ/ ժողովուրդները, որոնց տարածքները բախտի կամոք հայտնվել են Ադրբեջանի հանրապետության տարածքում, լրացուցիչ վտանգ են ներկայացնում եկվոր բռնատերերի համար, դրա համար ենթարկվում են միաձուլման և ֆիզիկական ոչնչացման: Ինքնավար ժողովուրդների դեմ Ադրբեջանի պատժամիջոցները իրականացվում են քաղաքակիրթ աշխարհի աչքի առաջ և ապշեցնում իրենց լկտիությամբ: Բայց աշխարհը չի ցանկանում լսել տարածաշրջանի բնիկ ժողովուրդների հնչեցրած օգնության կոչերը: Մարդիկ զանգվածային լքում են իրենց պապենական հողերը: Ռուսաստանի և Իրանի հետ Ադրբեջանի սահմանին անտանելի պայմաններ են ստեղծված. հարյուրավոր մարդկանց օրերով պահում են նեղ խցերում: Հաճախ գործը հասնում է ձեռնամարտի` ընդ որում չեն խնայում անգամ կանանց և ծերերին:

Նրանց, ովքեր փորձում են հակադրվել Բաքվի իշխանությունների հրեշավոր ճնշմանը, մեղադրում են շինծու հանցագործությունների մեջ: ԱԱԾ-ի և ՆԳՆ նկուղներում նրանց ենթարկում են կտտանքների և հոգեբանական ճնշումների: Հաճախ ճնշում են գործադրում կամ էլ ձերբակալում են ազգային ակտիվստների ընտանիքի անդամներին և հարազատներին: Քիչ են չեն լինում սպանություններ` թուրք դահիճների ձեռքով:

Մի քանի օր առաջ թալիշ ընկերներիցս մեկից նամակ եմ ստացել: Ստորև ներկայացնում են այն` առանց որևէ փոփոխության:

«Այսօր Թալիշստանի մայրաքաղաքից շատ տագնապալի լուր եմ ստացել: Մեր ակտիվիստներից մեկը գրել է, որ թալիշ ժողովրդի հանդեպ բռնությունների հերթական ալիքն է պատրաստվում: Բանն այն է, որ Ադրբեջանի իշխանությունները պատրաստվում են 2019թ. մարդահամար անցկացնել: Մարդահամարի թերթիկները ներառելու են` սեռը, տարիքը, ազգությունը, մայրենի լեզուն, կրոնական պատկանելությունը, քաղաքացիությունը, կրթությունը, ուսումնական հաստատության անվանումը, զբաղվածությունը, աշխատանքի վայրը, հանրային խումբը, ընտանեկան կարգավիճակը և այլն:

Վերջին օրերին կոնկրետ մարմիններ են հրավիրվել մեր բոլոր մանկուրտները: Նրանք հրահանգ  են ստացել՝ կապված մարդահամարի հետ։ Հրահանգի համաձայն` մարդահամարի թերթիկներում վերջին, հաշվով, չպետք է լինի «թալիշ» բառը: Այսինքն` տեսուչներին բանավոր հրաման է տրված, որ բոլոր հնարավոր և անհնար եղանակներով քաղաքացիներին ստիպեն` հրաժարվել երրորդ (ազգության) և չորրորդ (մայրենի լեզվի) կետերից` իրենց համարելով ադրբեջանցի, իսկ մայրենի լեզուն` ադրբեջաներենը: Մեր ակտիվիստը մեզ զգոնության կոչ է անում` չթույլատրել այդ դավադիր իշխանություններին ջնջել մեզ երկրի երեսից:
Իմ հերթին ուզում եմ հայտարարել, որ ադրեբջանական իշխանությունները իզուր չէ, որ վախենում են մեր ազգային շարժումից: Նրանք հասկանում են, որ մեր արածն իրավական է /մենք իրավացի ենք/, և շատ քիչ ժամանակ է մնացել իրենց: Իշխանությունները ցանկանում են վախի միջոցով արհեստականորեն նվազեցնել մեր ժողովրդի թիվը և աշխարհին ցույց տալ, թե թալիշ ժողովուրդ չկա: Ես և իմ գաղափարակիցները հայտարարում ենք. ընկերնե´ր, ամեն ինչ մեր ձեռքերում է: Մենք կխափանենք մեր ժողովրդի դեմ ուղղված գործողությունը»:
Եթե մարդկանց, ովքեր իրենց ազգային արժանիքների և մշակութային արժեքների պաշտպանության համար ոտքի են կանգնում, մարդկանց, ովքեր հուսահատությունից զենք են վերցնում, որպեսզի պաշտպանեն իրենց ընտանիքը, օջախը, ծնողներին, անվանում են են անջատողականներ, ապա ինձ էլ համարեք անջատողական:

Տիգրան ԵՍԱՅԱՆ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան