Подпишитесь на наш канал в Telegram

Մեհրիբան Ալիևան՝ Իլհամ Ալիևի հաղթաթուղթը, կգործի մոտակա ժամանակներս

Ադրբեջանում, ինչպես երևում է, փոքրիկ ինտրիգ է հասունանում՝ կապված իշխանության սպասվելիք կառուցվածքի և հնարավոր արմատական վերակազմավորման հետ։

Ուղիղ երկու շաբաթ առաջ Բաքվի մամուլը հրապարակել էր Բաքվի «Իմամ Հուսեյն» մզկիթի կրոնական համայնքի առաջնորդ, «Տոմբե» (Ապաշխարհանք) կրոնական հանրության ղեկավար և «Հանուն հայրենիքի ժողովրդական միասնական շարժման» ղեկավար Գաջի Աբդուլ Աբդուլզաձեի հայտարարությունը, որով նա կոչ էր անում իշխանությանը և հասարակությանը՝ գալիք նախագահական ընտրություններում առաջ քաշել Մեհրիբան Ալիևայի թեկնածությունը:

Գաջի Աբդուլի հայտարարությունն ինքնին սենսացիոն չէ, քանի որ նա առաջին անգամ չէ նման նախաձեռնությամբ հանդես գալիս, բայց այս անգամ շատ ուշագրավ փոքրիկ մի նրբություն կա նրա փաստարկումներում։ Հիշեցնենք,որ Գաջի Աբդուլն առաջին անգամ Ալիևայի թեկնածության մասին խոսել է դեռ 2013թ. նախագահական քարոզարշավի ժամանակ, դրանից հետո ընդհանրապես չէր անդրադարձել այդ թեմային։ 2016թ. նոյեմբերին նա հարցազրույց է տվել «Թուրան» գործակալությանը, որտեղ մանրամասն շարադրել է իր կողմից առաջարկված իշխանափոխության կոմբինացիայի/համակցության/ առավելությունը։ Նա ակնարկել է, որ Մեհրիբան խանումը նոր արյուն ու թարմություն կբերի իշխանական անվանացուցակի մեջ և ամբողջությամբ կփոխի պետության դեմքը՝ միաժամանակ երախշավորելով Հեյդար Ալիևի ընտանիքի քաղաքական տիրապետության անսասանությունը։ Ըստ էության՝ նրա կողմից առաջարկվող ժառանգականության բանաձևը պետք է բավարարի և´ Իլհամ Ալևին, ով կարող է հանգիստ սրտով հանգստի գնալ, և´ բարդացող տնտեսական վիճակից դժգոհ հասարակությանը, որի պատկերացումներում Մեհրիբան խանումի անհատականությունը դրական լույսի տակ է երևում։

Բայց և, եթե նախկինում Գաջի Աբդուլը պնդում էր Մեհրիբան Ալիևային նախագահի պաշտոնում ուղղակի ընտրելու անհրաժեշտության մասին, ապա հիմա, սահմանադրական բարեփոխումներից հետո, նա առաջարկում է նրան նշանակել սկզբից փոխնախագահի պաշտոնում, հետո ընտրությունների ճանապարհով նախագահ ընտրել։

Ուշագրավ է, որ մինչև հիմա «Ենի Ադրբեջան» կուսակցությունն ամեն կերպ փորձել է ցույց տալ, իբր, Գաջի Աբդուլի ասածների հետ կապ չունի, հեռու է պահել իրեն Աբդուլից, պարզ և հասկանալի լեզվով ասած՝ «հիմար է ձևացել»: Անգամ իշխանական կուսակցության որոշ պատգամավորներ մի ժամանակ Գաջիի հասցեին անաչառ են արտահայտվել, իբր թե, ո՞վ է նա, որ նման նախաձեռնություններով հանդես գա, և ի՞նչ իրավունքով է իրեն լիազորել՝ մտնել ուրիշի այգին՝ Ադրբեջանի «սրբերի սուրբ» ալիևյան ընտանիք։

Բայց, ինչպես ասում են, ոզնին էլ է հասկանում, որ ո´չ Գաջի Աբդուլը, ո´չ մեկ ուրիշը Ադրբեջանում չէր համարձակվի ծավալվել այս զգայուն թեմայի շուրջ, եթե Ալիևներն իրականում դա չցանկանային։ Ընդհակառակը, գործից վերևից տրված քաղաքական պատվերի հոտ է գալիս։ Ալիև ամուսինները դժբախտ ծերուկի միջոցով, ով Ադրբեջանում վաստակել է ծայրահեղական կրոնական և հասարակական-քաղաքական գործչի համբավ, լավ ուսումնասիրում են ընտրազանգվածի տրամադրությունները, շոշափում ազգաբնակչության արձագանքը՝ հերթափոխի մտածված կոմբինացիայի շուրջ, կամ ավելի ճիշտ՝ իշխանության «հերթափոխի»։ Եվ պատահական չէ, որ այդ առաքելությունը վստահված է մեկին, ով բացի հասարակական-քաղաքական շարժումից, գլխավորում է նաև կրոնական հանրույթը:

Բանն այն է, որ իսլամական աշխարհում կնոջ քաղաքական կարիերան միշտ ուղեկցվում է որոշակի դժվարություններով։Միայն եզակի մարդկանց է, օրինակ՝ Բենազիր Բխուտտոյին, հաջողվել իրենց տեսակով /խարիզմայով/ փոխել հասարակության բացասական վերաբերմունքն այդ երևույթի հանդեպ։ Իհարկե, իրեն սրբերի երկիր համարող Ադրբեջանն այդ առումով շատ հեռու է Պակիստանից, բայց Բաքուն չի կարող հաշվի չառնել ներքին կրոնական տարրերին՝ իսլամական աշխարհի ամբողջության մեջ։ Ախր, Մեհրիբան Ալիևայի՝ առաջին տիկնոջ դերում ամբողջովին արևմտյան կերպարը, մի բան է, իսկ պետության գլխի դերում՝ բոլորովին այլ։ Հենց դրա համար էլ /щупальщика почвы/ դերում ընտրվել է Գաջի Աբդուլը՝ կրոնական մտածողության մարդ, որ հեղինակություն է վայելում Բաքվի և Նարդարանի շիաների շրջանում, ով, ոնց որ, ակնհայտորեն ազդարարում է, որ կնոջ նախագահ լինելը ոչ մի կերպ չի արգելվում իսլամի օրենքներով։ «Այսօր չի որոշվում կրոնի ճակատագիրը, մենք խոսում ենք երկրի ճակատագրի մասին»,- դա է Գաջի Աբդուլի վճիռը։

Եվ, իսկապես, Մեհրիբան Ալիևային նախագահության համար առաջ քաշելու տարբերակը լիովին հավանական է։ Տնտեսական ճգնաժամը խորանում է, ժողովդրի մեջ աճում է իշխանության հանդեպ դժգոհությունը։ Իլհամ Ալիևի թիմը, ինչպես ժամանակն է ցույց տվել, ի վիճակի չէ բարեփոխել պետական համակարգը, արմատախիլ անել կաշառակերությունը և ճիշտ հունով տանել գործերը։ Ակնհայտ անհաջողությունների ֆոնին՝ նախագահի վարկանիշը կտրուկ ընկնում է, և ստեղծվող իրավիճակում Իլհամ Ալիևի առջև կանգնում է ընտրությունների հարցը. կա´մ նա, միանձնյա մնալով իշխանության ղեկին, որոշ ժամանակ անց ընդհանրապես կորցնում է այն, կա´մ չի գնում հաջորդ փուլ՝ կեղծ, ֆորմալ ձևով առաջնությունը զիջում է կնոջը և այդ կերպ ժամանակավոր մարում է հասարակական դժգոհությունը, և, ամենակարևորը, իշխանությունն ամբողջությամբ պահում է ընտանիքի ձեռքում։ Հավանական է, երկրորդ տարբերակն էլ ընկած է Ադրբեջանում գալիք քաղաքական զարգացումների սցենարի հիմքում։

Գաջիի խոսքով (դա դեռևս չի նշանակում, թե այս մտքերը նրանն են)՝ Մեհրիբան Ալիևան մեծ կապեր ունի արտասահմանում, օգտվում է միջազգային քաղաքական կենտրոնների բարեհաճությունից, սիրված է Ադրբեջանի հասարակության կողմից և լավ տիրապետում է երկրի քաղաքական-տնտեսական իրավիճակին, դրա համար էլ նրան այլընտրանք չկա, և նա «պետք է դառնա նախագահ»։

Այստեղ անդրադառնանք գաջիաբդուլահյան փաստարկման այն նույն նոր նրբությանը, որի մասին հոդվածի սկզբում նշվել է։

Բանն այն է, որ մինչև 2017թ. փետրվարին Մեհրիբանի նախագահության առումով արված վերջին հայտարարությունը, Գաջի Աբդուլը այդ համատեքսում ոչ մի անգամ չէր անդրադարձել ղարաբաղյան կոնֆլիկտին։ Անգամ «Թուրանին» տված բավականին ընդհարձակ հարցազրույցում հոգևոր առաջնորդը չի հիշատակել ադրբեջանա-ղարաբաղյան կոնֆլիկտի մասին։ Իսկ հայտարարության մեջ մինչև փետրվարի 2-ը Մեհրիբան Ալիևայի արժանիքների թվում հիշատակել է հետևյալը. «Մեհրիբան Ալիևան աջակցում է ղարաբաղյան կոնֆլիկտի՝ բանակցությունների ճանապարհով կարգավորմանը»։

Գնահատել այդ միտքը այլ կերպ, քան հասարակությանն ուղղված կոնկրետ ազդանշան, չի կարելի։ Դա, անկասկած, ամբողջ հայտարարության գլխավոր միտքն է, որից հետևում է, որ Իլհամ Ալիևը, կնոջն իշխանության գլուխ հասցնելու միջոցով, կձգտի Ադրբեջանը հանել փակուղուց, որի մեջ ինքն է գցել։ Այսինքն՝ նրա կողմից՝ ուժի միջոցով Ղարաբաղը վերադարձնելու մասին տարիներ շարունակ արվող հայտարարությունները, ձախողվել են։ Ոչ մի օգուտ չի ստացվել ապրիլյան հարձակումից և ադրբեջանական բանակի ու գլխավոր հրամանատարության մասին բազմաթիվ գովեստները մնացել են օդում կախված՝ այն հարցի հետ միասին, թե ինչպես են «հաղթական պատերազմի վրա» բյուջեից տասնյակ միլիարդներ ծախսել։

Ալիևի համար արդեն ուշ է տեղի տալ ռազմական հռետորաբանությանը, նորից ռազմական գործողություններ նախաձեռնելը ՝ չափազանց վտանգավոր։ Բանակցային գործընթացը լրիվ փակուղի է մտել։ Ի՞նչ է մնում Ալիևին՝ իր դեմքը փրկելու համար։ Բնականաբար, քաղաքական դաշտ հանել կնոջը և նրան հանձնել «գերագույն գլխավոր հրամանատարի» աթոռը։ Ղարաբաղն ուժով վերադարձնելու, Երևանն ավերելու, Հայաստանը երկրի երեսից ջնջելու մասին հայտարարություներ նա անձամբ չի արել։ Նրա հանդեպ Ադրբեջանի հասարակությունը պահանջ չունի։ Նրա հետ հայերը կարող են կառուցողական բանակցություններ վարել։ Եվ, վերջ ի վերջո, որպես կին՝ նա կարող է առանց երկրի վարկանիշին զգալի կորուստներ հասցնելու մեղմացնել Ադրբեջանի դիրքերը՝ ղարաբաղյան օրակարգում և թուլացնել ադրբեջանական հասարակության մեջ առկա լարվածությունը, որը չի ցանկանում տեսնել պատերազմի դժվարությունները և նրա սարսափները։
Ըստ էության՝ Մեհրիբան Ալիևան, բացի կնոջից, նաև վերջին քաղաքական խաղաթուղթն է Իլհամ Ալիևի ձեռքին, ով, եթե ճիշտ ժամանակին չօգտագործի այն, ապա վերջնականապես կկորցնի իր դեմքն ու ընտանիքի իշխանությունը։

Եվ, ըստ այդմ, շատ հավանական է, որ հաղթական խաղաթուղթը /козырная дама/ կգործի արդեն մոտակա ժամանակներս։

Բոգդան ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

Aysor.am

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
9.05.2020 Մեր արածների և անելիքների մասին 10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան