Подпишитесь на наш канал в Telegram

Դիպլոմը` գրպանում, կացինը` ծոցում

Թուրանից թափանցած քոչվոր օղուզական ցեղերը՝ իրենց տաքարյուն/кипчакскими / եղբայրակիցների հետ, բնիկ ժողովուրդների համար ոչ այնքան բարի ժամանակներում «խարիսխ են ձգել» մեր տարածաշրջանում: Ինքնակոչ հյուրերն իրենց հետ բնավ էլ գիտության շող, բարձր մշակույթ կամ էլ տեխնիկական առաջընթացի տարրեր չեն բերել: Ի՞նչ գիտության մասին կարող է խոսք լինել, եթե յուրաքանչյուրը, ով ընդունակ էր հիանալ ոչ միայն ոչխարի դմակի գալարներով, նրանց մոտ արդեն համարվում էր իմաստուն, իսկ նա, ով լվացվում էր ավելի հաճախ, քան կես տարին մեկ, համարվում էր կեղտոտ և հրապարակայնորեն ծաղրի ենթարկվում:

Այդպես էլ ապրում էին եկվոր քոչվորները բնիկ ժողովուրդների հողերի վրա՝ զբաղվելով կողոպուտով և ավազակությամբ, աշխարհը ճանաչելով ոչխարի դմակի պրիզմայի միջով: Բայց անմոռանալի/երջանկահիշատակ/ խորհրդային իշխանությունը նրաց համար անուն է մտածել և իրենց ուղեղի չափով գրել-կարդալ է սովորեցրել: Եվ ամեն կողմից դուրս պրծնող տարականների պես լույս աշխարհ են սողոսկել ադրբեջանցի դոցենտներն ու ակադեմիկոսները, գիտության թեկնածուները և պրոֆեսորներ, և վատթարագույն դեպքում՝ «մարդկային հոգիների հասարակ դաստիարակները»՝ ուսուցիչները:

Թեպետ՝ ադրբեջանցի ուսուցիչը հատուկ կատեգորիա է: Ղարաբաղի Մարտունու շրջանի Կուրապատկինո գյուղի տնօրեն Արշադ Մամեդովն ուսուցիչ էր, ով 1967թ. իր երկու հարազատների հետ սպանել է 8-ամյա հայ տղային՝ Նելսոն Մովսիսյանին: Սպանությունն անմարդկային ձևով է արվել. տղային բռնաբարել են, որից հետո հանել աչքերը, մեխեր խփել գլխին և մարմնին, իսկ հետո կախել ծառից: Հետաքննության ընթացքում պարզվել է, որ Մամեդովը սպանել է ևս երկու հայերի:, Ավելի ուշ, ադրբեջանական դատարանի պատժից փախցող, բայց սպանության մյուս մասնակիցների հետ հայ վրիժառուների կողմից պատժված ուսուցիչ-մարդասպանը պատիվերով թաղվել է Շուշիում: Հուղարկավորության արարողությունը գլխավորել է անձամբ Ադրբեջանի խորհրդային հանարպետության Մինիստրների խորհրդի նախագահ Ալիխանովը, իսկ ադրբեջանցի «մարդկային հոգիների դաստիարակի» գերեզմանին կանգնեցվել է բացված գրիք տեսքով հուշարձան՝ որպես ադրբեջանցի ուսուցչի և ադրբեջանական ժողովրդի խորհրդանիշ:

Մամեդովի նման ուսուցիչներ ունեին և՛ Մարաղայի մսագործ Շահին Թագիևը, և՛ Ռամիլ Սաֆարովը, և՛ Սումգայիթի, Բաքվի ջարդարարներն ու մարդակերները, և՛ ապրիլյան պատերազմի ժամանակ զոհված հայ զինվորների մարմիններն այլանդակած և թալիշցի ծերունիների ականջները կտրած տմարդները: Նման ուսուցիչներից մեկն ահա գրագիտություն է սովորեցրել Ֆուադ Ախունդովին և Էյնուլ Ֆատուլլաևին, ինչ-որ մեկը Ռամզի Մեհտիևի և Տոֆիկ Աբասովի հոգիներում «ներդրել է խելացիությունը, բարությունը, մնայունը», ինչ-որ մեկը գիտելիք է տվել Բախտիյար Տունջային և Ռիզման Հուսեյնին, ինչ-որ մեկը գրատախտակի մոտ է կանչել Մուբարիս Ահմեդօղլուն:

Հետո Ադրբեջանում ուսուցիչներն այնքան են շատացել, անդրթուրքերի հանրապետությունը մի քանի տարի անց որոշեց ընդհանրապես հրաժարվել պարտադիր միջնակարգ կրթությունից և հոյակապ կատարել է այդ առաջադրանքը: Մարդկային հոգիների տիպիկ ադրբեջանական կրթության երկրորդ էտապը դարձավ ռուսերեն դասագրքերի ադրբեջանացումը և ադրբեջանական տարբերակով դրանց վերահրատարակումը՝ տեղի ռուսական դպրոցների համար:

Մինչև հիմա Ադրբեջանում ուսուցիչների և սովորողների հաարբերակցությունը համաշխարհային միջին ցուցանիշը գերազանցում է երկու անգամ՝ Ֆինլանդիայի, Շվեդիայի, Վրաստանի և Ռուսաստանի հետ գտնվելով նույն մակարդակում, և շարունակում է աճել:

***

Ուսուցչի մասնագիտություն ստանալու ձգտումը չի թուլանում անասնապահների մոտ: Եթե ԲՈՒՀ ընդունվելու համար, ասենք, ճարտարապետի կամ համակարգչային ինժեների մասնագիտությունների դեպքում պետք է հավաքել 200-250 միավոր, ապա մանկավարժական մասնագիտությունների դեպքում` ոչ պակաս, քան 350:

Բայց կարդալ-գրել իմացող անդրթուրքերի համար ամենահեղինակավոր հաստատությունը զավեշտալի անունով ՆԱՆԱ-ն է, ինչը հին արդբեջաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Ադրբեջանի գիտությունների ազգային ակադեմիա»: Այնտեղ հայտնվողների առջև բացվում են անսահմանափակ հնարավորություններ սեփական երևակայության` տոննաներով կեղծ գիտական խոտանի համար: Չար լեզուները նաև ասում են, որ գլխավոր արդբեջանական տաճարի մուտքին ծեփի հաստ շերտի տակ թաքնված է հետևյալ գրությունը. «Թուղթն ամեն ինչի կդիմանա»:

Այս հաստատության աշխատակիցների երևակայությունը ոչնչով չի սահմանափակվում, միայն թե պահպանվի երկու կարևոր պայման. հայերի բնիկ լինելու և հայոց պատմության փաստի ժխտումը ու այդ տարածաշրջանում` թյուրքերի հնագույն ժամանակներից լինելու ապացույցը: Մնացած ոչ մի բանում սահմանափակում չկա և ընթացքում կարելի է անհավանական «բացահայտումներ» և «սենացիաներ» անել: Նման գործունեությունն անձամբ օրհնել է անդրթուրքերի դինաստիական ժառանգական նախագահ Իլհամ Ալիևը. «Բոլորդ գիտեք, որ ստի ոտքը կարճ է լինում, ըստ այդմ` ձգտեք գրել ճշմարտանման շարադրություններ, որպեսզի դժվարացնեք ստի մերկացումը և որոշակի հակադրության տեղ մնա»:

***

Բայց և անդրթուրքերի միջից երբեմն դուրս են գալիս «անգիտակիցներ»` հարվածելով իրենց գլուխ հարթուկող ընկերների բռնած գլխավոր գծին, որոնք շատ գունեղ նկարագում են այն, ինչ կատարվում է մազութային սուլթանության կրթական ոլորտում: Մեջբերենք նման «անգիտակիցներից» մեկի`Ամերիկա փախած դոցենտ Ալթայ Գեուշևի խոսքը. «Կրթության ոլորոտում այնպիսի ճղճիմ կրիտերիաներ, ինչպիսիք գիտելիքն ու կրթվածությունը, նենգափոխված են կաշառակերութայմբ, կոպիտ հայրենակցութայմբ, քաղաքական լոյալությամբ և նման այլ բաներով:

Խաբեությունը, կեղծիքն ու աչպարարությունն իշխում է ամենուր: Այսինքն` բարձրագույն կրթության դիպլոմ ունեցողների մեծ մասը, բոլոր դեպքերում, անուսներ են, որ գնել են իրենց դիպլոմը: Այդ մարդիկ շարունակում են թարգմանել ռուսերեն գրված մենագրություններն ու աշխատանքները և ներկայացնել որպես իրենցը»:

Դժվար է չհամաձայնվել շնորհազուրկ դոցենտի հետ: Ադրբեջանում ստեղծված համատարած ստի համակարգը, մարդատյացությունը` կապված նույնականության և ազգային մշակույթի հետ, թելադրում է իր այլանդակ օրենքները` ճշմարիտ թուրքի հոգում: Չես կարող` գրավիր, զավթիր քոնը դարձրու. հողը, մշակույթը, գրականությունը: Չես կարող ուժով վերցնել` արա դա գլխիկավոր գրիչի կամ համակարգչի օգնությամբ, չէ՞ որ թուղթը կամ ինտերնետն ամեն ինչի դիմանում են:

Ախր, ստի ոտքը կարճ է լինում/ на воре и шапка горит/: Վաղ թե ուշ, ամեն ինչի համար ստիպված ենք պատասխան տալ, իսկ հետո` վերադարձնել գողացվածն ու կողոպտվածը, վերադարձնել զավթված հողերը, սեփականացրած մշակույթը, գողացված և կեղծված պատմությունը: Եվ այն ժամանակ անդրթուրքերի արժանիքների շարքում` ջարդերի և տոննաներով ստերի ու կեղծարարությունների հետ մեկտեղ, կմնան միայն անթիվ բրոնզաձույլ, փայտե և գիպսե կուռքերը` տրված համազգային /серого/ ոչնչության պատվին:

ՊԱՆԴՈՒԽՏ

Уважаемые друзья, информационно-аналитический портал Voskanapat.info нуждается в вашей поддержке. Помогите сделать его ещё лучше!
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան