Սեպտեմբերի երգը

Ավտոբուսում ասեղ գցելու տեղ չկար։

Մարդիկ նստել և կանգնել էին՝ ինչպես հնարավոր էր՝ փորձելով չգրկել իրար։ Շոգը խոնավ գծեր էր նկարել նրանց հագուստի վրա, մարմինները շռայլորեն արձակում էին ավելորդ ջերմությունն ու հոտը։

Գերբեռնված ավտոբուսը ծուլորեն սողում էր քաղաքամերձ մայրուղով, որը սեպտեմբերի կիզիչ արևից պաշտպանված չէր ո´չ ծառերի ստվերով, ո´չ էլ ամպերով։

Ավտոբուսում մթնոլորտը շատ ճնշող էր։ Թվում էր, թե բավական է մի կայծ լինի, որպեսզի իսկական հրդեհ բռնկվի։ Ոտքի վրա գտնվողները, ճանապարհից և շոգից հոգված, նախանձով նայում էին նստածներին։ Չնայած նստածները, որոնք հաճույքով պահում էին կանգնածների ծանր պայուսակները և ամուր կպչել էին դերմատինե նստարաններին, իրենց այնքան էլ հարմարավետ չէին զգում։

Թվում էր՝ ճանապարհը վերջ չունի։

Ավտոբուսի ընթացքին հակառակ գտնվող նստարանին նստած էր մի աղջիկ՝ թեթև շրջագեստով։ Նա բառացիորեն շրջապատված էր մի միջավայրով, որտեղ չէին թափանցում ո´չ ձայները, ո´չ էլ շրջապատողների տրամադրությունները։ Նա 15-16 տարեկան հազիվ կլիներ։

Նրա կողքին, ձեռք բռնած, նստած էր մի տարեց կին. հավանաբար տատիկն էր։

Քրտինքի մեջ կորած, ծանրամարմին մի կին չդիմացավ. «Բալիկ ջան, գուցե տեղդ զիջեիր տարիքով մեկին»,-ասաց նա՝ ավելի շուտ զղայնությունը թափելու համար, քանի որ կանգնածների մեջ տարիքով մարդ չկար։

Աղջիկը թեքեց մեծ քթով, խոշոր աչքերով, խիտ թարթիչներով երիզված ժպտացող հայացքն ու գեղեցիկ հավաքված մազերի գալարը։

Նրա փոխարեն պատասխանեց տատը. «Նա չի կարող։ Եթե ձեզ համար դժվար է, ապա նստեք մի տեղը։ Եվ ոտքի կանգնեց։

Այդ ժամանակ գեր կինն անհարմար զգաց իրեն. «Ոչ, ոչ, մայրիկ, ի՞նչ եք ասում, ես կկանգնեմ։ Ուղղակի մտածում եմ՝ ինչ անկարգ վիճակ է՝ երիտասարդությունը փոխվել է։ Ես չգիտեի…»։

Աղջիկը կարծես չէր էլ նկատել աղմուկը։ Նրա աչքերը լեցուն էին երազկոտ սպասումով, շուրթերին թրթռում էր ժպիտի ստվերը։

-Մրցույթի ենք գնում, վոկալիստների մրցույթի։ Առաջին անգամ։ Չէի մտածում, որ այսպես շոգ կլինի։ Շորը լրիվ ճմռթվել է,-փսոսանքով ասաց տատիկը։

-Այսինքն՝ դուք մեր նոր երաժշտական դպրո՞ցն եք գալիս,-օգնության հասավ դիմացը նստած հարևանը։-Այնպիսի մի դպրոց են կառուցել, որ անգամ տպագիր մարմին ունի։

Ուսուցիչները Երևանից են գալիս։

Արվարձանի բնակիչներն ի նշան համաձայնության՝ թափահարեցին գլուխները։

«Իսկ դու ի՞նչ ես երգելու, աղջիկ ջան»։

Աղջիկը ժպտաց նրան. «Սարերի հովին»։

Հարևանը ձեռներն իրար զարկեց. «Մորս սիրելի երգն է։ Ողորմի նրա հոգուն»,-և սրբեց արցունքը։

Աղջիկը սկսեց երգել։

Նրա բարձր, հաճելի ձայնը տարածվեց ավտոբուսով մեկ։

Ուղևորները շրջվեցին դեպի հրաշքի աղբյուրը՝ չհասկանալով, թե ինչ կատարվեց վայրկյանների ընթացքում։

Նրանց առաջ ոչ թե քաղաքամերձ մայրուղու անապատային բնապատկերներն էին, այլ հին սարերը, որոնց գագաթներին մեղմիկ քամի էր փչում։ Նա բաժակաճառ ասաց կորսված սիրո մասին և քշվեց հեռու-հեռու՝ իր հետ տանելով ծաղիկների և դաշտերի, քաղաքների և ծովերի բույրը նրա մոտ, ում պատկանում էին այդ խոսքերը՝ իրենից հետո թողնելով գանգստություն և ազատագրման արցունքները։

Արդեն շոգ չէր, չկար բարկություն, հոգնածություն։ Միայն քաղցր թախիծն էր և մտքերն իրենց մեծ…

Ավտոբուսը կանգնեց։

Աղջիկը կանգնեց, և այդ ժամանակ միայն պարզ դարձավ, որ նա կաղ է։

Տատը համակ լռության ներքո փորձեց մոտենալ դռանը։

Բայց այդ պահին աղջկան ձեռքերի վրա վերցրին և զգուշորեն, ճենապակյա սկահակի պես, ձեռքից ձեռք տալով, իջեցրին ավտոբուսից և կանգնեցրին անցումի դիմաց։

«Մայրի´կ, գուցե ուղեկցե՞նք ձեզ»,-երիտասարդները շրջապատեցին տատին ու թոռանը։
«Ի՞նչ եք հարցնում։ Ուղեկցեք, ես կսպասեմ»,-փնթփնթաց վարորդը։

Ուղևորները կիզիչ արևի տակ կանգնած և հմայված նայում էին, թե ինչպես են երիտասարդները տատին ու թոռանը հասցնում տեղ ու վազելով հետ գալիս՝ լրիվությամբ ջրի մեջ կորած վերնաշապիկներով։

Ա´յ մարդ, ինչ տեսակ մարդիկ եք դուք։ Անգամ հաջող չեք արել աղջկան»,-վրդովվեց ավտոբուսի դռների մոտ կանգնած մի պապիկ։

Ավտոբուսի ժողովուրդը սկսեց ձեռքով անել դպրոցի դռների մոտ կանգնած զույգին։
Ավտոբուսը շարժվեց։

«Դե, Նունուշ ջան, հաշվիր, որ քո մրցույթը դու արդեն հաղթել ես,-ժպտաց տատը։ Գնացինք, արդեն շոգ է»։ Եվ նրան ներս թողեց դպրոցի դռներից…

Նաիրա Գ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները 12.06.2018 Բակո Սահակյանն ընդունել է Մոնթե Մելքոնյանի հարազատներին Առաջնագծի տարբեր հատվածներում նկատվում են հակառակորդի զինտեխնիկայի և մարդկային ուժի ակտիվ տեղաշարժեր ու կուտակումներ (տեսանյութ) Արցախի նախագահը խորհրդականին ազատել է պաշտոնից Բակո Սահակյանն իրավապահ մարմինների ղեկավարների մասնակցությամբ խորհրդակցություն է անցկացրել Դավիթ Տոնոյանը կարևորել է հայ-ղազախական դաշնակցային հարաբերությունները Ադրբեջանում ձերբակալվել է «Թալիշների ձայն» թերթի գլխավոր խմբագիրը Իլհամ Ալիևը ստորագրել է Ադրբեջանի 2017-ի բյուջեի կատարման մասին օրենքը Թուրքիայի գլխավոր ընդդիմադիրը խոստացել է 4 տարում լուծել քրդական հարցը Դոնալդ Թրամփը եւ Կիմ Չեն Ընը համատեղ փաստաթուղթ ստորագրեցին գագաթնաժողովի արդյունքների վերաբերյալ 11.06.2018 Բակո Սահակյանը չի մասնակցելու Արցախի նախագահի հաջորդ ընտրություններին Արցախի պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը հրավիրել է ընդլայնված աշխատանքային խորհրդակցություն Էրդողանը սպառնացել է Իրաքյան Քանիդիլին նույնպես «արժանացնել» Աֆրինի ճակատագրին Բելառուսն այնուամենայնիվ Ադրբեջանին մատակարարել է «Պոլոնեզ» հրթիռային համակարգերը Ադրբեջանը Վրաստանում ներդրումներ իրականացնող երկրների ցանկում զիջել է առաջնորդի դերը Ադրբեջանում քաղաքական ճնշումներն ու հետապնդումները ողջ թափով շարունակվում են ՀՀ ԶՈՒ ներկայացուցիչները մեկնել են Բելառուս Ադրբեջանական կողմի կրակոցից զինծառայողի մահվան դեպքի առթիվ հարուցվել է քրգործ Դեռ շատ երիտասարդ ես, գլխիդ փորձանք կբերես. Էրդողանը դիմել է Ավստրիայի վարչապետին Զոհրաբ Մնացականյանը մասնակցում է ՀԱՊԿ ԱԳ նախարարների խորհրդի նիստին 9.06.2018 Հայաստանն Իրանին է փոխանցել ԻԻՀ քաղաքացի 4 դատապարտյալի Ցորենի արտին Ալիևի մոտենալու համար դաշտն ասֆալտապատել են Արցախում հակառակորդի կրակոցից վիրավորված զինծառայողը տեղափոխվել է Երևան, նրա առողջական վիճակը կայուն ծանր է Բակո Սահակյանը ներկայացրել է Արցախի նորանշանակ ոստիկանապետին Նախարար Պապիկյանը ներկայացրել է Վայոց ձորի նորանշանակ մարզպետին Պուտինը պատրաստակամություն է հայտնել կապեր հաստատել ԱՄՆ-ի հետ Շփման գծում վերադասավորումները լինում են առավել հաճախ հայկական կողմի նախաձեռնությամբ ՀՀ պաշտպանության նախարարը հանդիպել է ՆԱՏՕ-ի ղեկավարության և առանձին երկրների պաշտոնակիցների հետ
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան