Ինչպես են հայերը «օկուպացրել» Զանգելանը

Հավատարիմ մնալով ավելի վաղ տված խոստմանս` շարունակում եմ պարբերաբար կիսվել ադրբեջանական քարոզչամեքենայի ապուշության հավաքածուի հատընտիր գլուխգործոցներով, որոնք ջերմեռանդորեն հավաքել եմ:

Ստորև ներկայացված մարգարիտը վերաբերում է անցած տարվա հոկտեմբերին և հանդիսանում է Ադրբեջանի Զանգելանի շրջանի հերոսական անկման 24-րդ տարելիցի կապակցությամբ կազմված ողբերգական հիշատակության պաշտոնական ամփոփագիրը:

Փորձենք այդ բոզբաշը տարբերակել տարրական մաթեմատիկական անգրագիտությունից, տրամաբանական բարբաջանքից և տարեթվերի անփույթ շարադրանքից` գումարած նաև անհեթեթությունը:

«1993թ. հոկտեմբերի 29-ին հայկական զինված ստորաբաժանումները օկուպացրին լեռնային-ղարաբաղյան տարածաշրջանին հարող վերջին` Զանգելանի շրջանը։ Այնուհետև. «Նախքան Զանգելանի շրջանի օկուպացումը, որը ներառում էր մեկ քաղաք, մեկ ավան և 83 գյուղ, այնտեղ գործող 9 նախադպրոցական հաստատություն, 19 տարրական դպրոց, 15՝ միջնակարգ, մեկ միջին մասնագիտական հաստատություն և մեկ երաժշտական դպրոց, 35 գրադարան, 8 մշակույթի տուն, 23 ակումբ և 22 կինոդահլիճ…»:

Կարծես մեջբերված ցանկում ոչ մի սխալ կամ կասկածելի բան չի էլ կարող լինել։ Մարդիկ տվյալներ են ներկայացնում՝ ջանալով նյութական կորուստների չափն ընդգծել թվերի կուտակման միջոցով։ Աստված նրանց հետ… Բայց ահա երկու պարբերություն հետո, չգիտես ինչու, նորից են ներկայացվում Զանգելանի շրջանի մասին տվյալները: Միայն թե՝ այս անգամ կախարդական ձևով գյուղերի և հաստատությունների թիվը սկսում է փոխվել:

«Շրջանի կազմի մեջ է մտնում նույնանուն քաղաքը, Մինջևան ավանն ու 81 գյուղ…»:
Ինչպես երևում է, երկու գյուղ, մինչև հաջորդ պարբերությանը հասնելը, հօդս են ցնդում:
Այնուհետև առաջին թվարկման մեջ նշված 9 նախադպրոցական հաստատությունները երկրորդ անգամ ներկայացված թվարկման մեջ կախարդական փայտիկի օգնությամբ 11 են դառնում:

Նույն հաջողությամբ, ամփոփագրի սկզբում ներկայացված ցանկը` «19 տարրական դպրոց, 15` միջնակարգ, մեկ միջին մասնագիտական հաստատություն և մեկ երաժշտական դպրոց», երկրորդ ցուցակում դարձել էին միասին «62 հանրակրթական դպրոցներ»:

Գրադարանների թվի աճը հարցում ևս փաստաթղթի հեղինակները առատաձեռն են գտնվել, հավանաբար` մտածելով, որ դրանց իրական թվի գրալրացումը միջազգային հանրության աչքում կընդգծի զանգելանցի խաշնարած-գրքամոլների ինտելեկտուալ բարձր մակարդակը: Փաստաթղթի հեղինակների թեթև ձեռքով առաջին պարբերության մեջ նշված գրդարանների թիվը` 35-ը, երկրորդ ցուցակում դարձել էր 50:

Դեռ լավ է, որ ակումբների և մշակույթի տների թիվը չի փոփոխվել: Երկրորդ թվարկման մեջ այսպիսի հանճարեղ արտահայտություն կա. «8 մշակույթի տուն»: Դրանից, հավանաբար, հետևում է, որ հեղինակները այս անգամ որոշել են ոչ թե տափակ ձևով ուռճացնել այդ «տների» թիվը, այլ փորձել են ավելի ճիշտ արտահայտվել` ընդլայնելով դրանց ֆունկցիոնալ նշանակությունը, թե ինչ: Երևում է` «մշակույթ»-ն իր ողջ և եզակի նշանակությամբ` շատ նեղ հասկացություն է և անընդունելի մեգամշակութային` Ադրբեջանի համար: Եվ, հետևաբար, այդ «մշակույթի տներ» այցելողներն այդտեղից դուրս են գալիս «մշակույթով արբեցած»:

Ինչևէ, վերադառնանք ամփոփագրին: Այնտեղ, ցավոք սրտի, մարտերի և Արաքսով խիզախ ասկյարների ծլկելու մասին ոչ մի ինֆորմացիա չկա: Ոչ մի ակնարկ չկա նաև այն մասին, թե ինչպես է Ալիևը Տեր-Պետրոսյանին աղաչել միջանցք տրամադրել Զանգելանից դեպի Նախիջևան, որպեսզի շրջափակման մեջ հայտնված 10 հազարանոց ադրբեջանական հորդան դուրս գա: Այդ մասին տարիներ անց իր հուշերում ներկայացրել է Անդրեյ Ստուպիշինը: Որևէ բան չի ասվում նաև դեպի իրանական կողմ այդ նույն հորդայի խուճապահար փախուստի մասին` բառացիորեն սեփական կանանց, երեխաների և ծնողների գլուխների վրայով: Եվ, բնականաբար, չի հիշատակվում նաև այն, թե ինչպես են իրանցի սահմանապահների հարկադրմամբ անձնազոհ ասկյարները լրիվ մերկ Արաքսից վազելով հասել մինչև Ժդանովի շրջանում տեղակայված իրենց առաջին պահակակետը:

Ադրբեջանցի քարոզիչները` զանգելանյան տխրալի ամփոփագրի հեղինակներն, այդ ամենի մասին լրիվ մոռացել էին, չնայած հետաքրքիր կլիներ լսել նրանց գնահատականն այդ հերոսական բիզիմդիրյան իրադարձություններին: Փոխարենն այդ փաստաթղթի ձևով ներկայացված խեղումը լրիվ անհեթեթություն է և վկայում է այն ստեղծողների մոտ տարածության և ժամանակի զգացողության կորստի մասին:

«Օկուպացիայից հետո ամբողջությամբ ավերվել է Բաքու-Մինջևան-Ղափան երկաթուղու Մինջանի կայանը: Երկաթուղու 41 կմ հատվածը, որն անցնում է Մեղրիի միջով, շրջափակման մեջ է հայտնվել»:

Ի գիտություն անգրագետ ադրբեջանցի քարոզիչների` նշված երկաթգիծը լրիվությամբ շրջափակվել էր հիշյալ իրադարձություններից երկու տարի առաջ, և ի պատասխան Հայաստանի շրջափակման` Նախիջևանի շրջափակումն իրականացվել է հենց Մեղրիից, այլ ոչ թե Զանգելանից:

Բայց, ինչո՞ւ եմ ես այսքան լրջացել: Խոստովանում են, մի քիչ խորացա… Չէ՞ որ խոսքն ընդամենը հավաքածուիս զվարճալի ապուշությունների մասին է, որոնք հավաքել եմ ոչ թե ճակատ կնճռոտելու, այլ զվարճանալու համար:

Բոգդան ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

Aysor.am

21.02.2018 Հայաստանը և համանախագահները բազմիցս ընդգծել են գագաթաժողովների հանձնառությունները հարգելու անհրաժեշտությունը. Նալբանդյան ՀՀ ՊՆ պատվիրակությունը կմասնակցի Կարմիր բանակի 100-ամյա տարեդարձին նվիրված տոնակատարություններին Ընտրություններին ընդառաջ Իլհամ Ալիևը ամեն կերպ փորձում է ժողովրդավարության իմիտացիա ստեղծել Զինվորական հոսպիտալում զինծառայող է մահացել Լիբանանի նախագահը ժամանեց Հայաստան Նալբանդյանը և Մոգերինին ստորագրել են Հայաստան-ԵՄ գործընկերության առաջնահերթությունների իրագործման մասին փաստաթուղթը Արցախի նախագահն ընդունել է ՀԱՀ փոխնախագահ Աշոտ Ղազարյանին Արցախի նախագահը մասնակցել է ոստիկանության գործունեության արդյունքների ամփոփման նիստին 20.02.2018 Լավրովը Սիրիային և Թուրքիային երկխոսության կոչ է արել Արցախի կառավարությունում վերածննդի օրվան նվիրված պաշտոնական ընդունելություն է կազմակերպվել Հայաստանի ԶՈՒ պատվիրակությունը մեկնել է Մոսկվա Սերժ Սարգսյանը հյուրընկալել է Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամներին Ադրբեջանն արտասահմանյան ընկերությունների համար այլևս ներդրումային գրավիչ միջավայր չի հանդիսանում Սեր, պատերազմ, ազատություն. ֆրանսահայ ռեժիսորը ֆիլմ կներկայացնի Արցախի մասին Թուրք պաշտոնյաները փախել են Հունաստան Գերմանիան շարունակում է պահանջել Թուրքիայից ազատ արձակել իր քաղաքացիներին Հայ-թուրքական արձանագրությունների տապալման միակ մեղավորն Էրդողանն է. Բասքըն Օրան Որո՞նք են Իսրայելի` հայերի Ցեղասպանությունը չճանաչելու պատճառները Ղարաբաղյան շարժումը փրկել է հարյուր հազարավոր կյանքեր. ՀՀ Նախագահի ուղերձը շարժման 30-ամյակին Ադրբեջանի կողմից մեզ պարտադրված պատերազմն էլ ավելի կոփեց մեր ժողովրդի կամքը. Բակո Սահակյան Թուրքիայի և Իրանի նախագահները հեռախոսազրույց են ունեցել 19.02.2018 Էրդողանը սպառնում է բոլորին անխտիր Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի ԱԳ նախարարների հանդիպումը տեղի կունենա Աստանայում Եվրախորհրդարանի 16 պատգամավորներ Մոգերինիին հարցրել են, թե ինչու ԵՄ պաշտոնյաները երբեք Արցախ չեն այցելել Էրդողանն ու Պուտինը քննարկել են Սիրիայում տիրող իրավիճակը Եվրախորհրդարանում պատգամավորները կրկին կխոսեն Արցախի մասին Արցախի ԱԳՆ-ն կարևորում է առաջնագծում իրավիճակի կայունացման գործում իրական ներդրումը Արցախի վերածննդի օրվա առթիվ Նախագահի նստավայրում պարգևատրում է տեղի ունեցել Մասիս Մայիլյանը վստահ է` Արցախի հետ ուղղակի և բաց երկխոսության հաստատումը կնպաստի տարածաշրջանում կայունության ամրապնդմանը Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրենին Ադրբեջանը նպատակաուղղված կերպով ձգձգում է տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատումը. Արցախի ԱԳՆ Կոնստանտին Կոսաչովը բարձր է գնահատում ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի ելույթը Մյունխենում Արցախի ԱԳՆ-ն ակնկալում է Անջեյ Կասպշիկի գրասենյակի և նրա դիտարկման կարողությունների ընդլայնում Թուրքիայում քրդամետ կուսակցության նախկին պատգամավորը ձերբակալվել է Նախագահ Սարգսյանը Գիրք նվիրելու օրվա կապակցությամբ այցելել է «Բուկինիստ» գրախանութ Բաքվի հրեական էմիգրացիային Հայտնի է Լիբանանի նախագահի՝ Հայաստան այցի օրը Կնեսետում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ջատագով Yesh Atid կուսակցությունը կշարունակի պայքարը. բացառիկ մեկնաբանություն 18.02.2018 Իրանի ԱԳՆ ղեկավարը հայտարարել է, որ հանրապետությունը Պարսից ծոցում հեգեմոնիայի չի ձգտում Նախագահը Մյունխենում հանդիպում է ունեցել Բավարիայի երկրամասի առաջատար մի շարք ընկերությունների ղեկավարների հետ Ճիշտ արձագանք, ճիշտ տեղում. Դավիթ Բաբայանը՝ Մյունխենում ՀՀ Նախագահի ելույթի մասին Իրանի հարավում ավիավթարի արդյունքում կենդանի մնացածներ չկան Մյունխենում ՀՀ Նախագահը հստակ ազդակ հղեց, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը սպառնալիք են տարածաշրջանի համար. Շարմազանով ՀՀ Նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիին 17.02.2018 ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 17-ին ելույթ է ունեցել Մյունխենի անվտանգության համաժողովում Արցախյան շարժման մասնակիցները հանդիպել են ՊԲ զինծառայողների հետ Անցած շաբաթ Ադրբեջանը առաջնագծում հրադադարի ռեժիմը խախտել է շուրջ 250 անգամ Նախագահը աշխատանքային այցով մեկնել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն 16.02.2018 ՌԴ ԱԳՆ խոսնակ Մարիա Զախարովան անդրադարձել է Իլհամ Ալիևի «Երևան և Զանգեզուր վերադառնալու» վերաբերյալ անհեթեթ հայտարարություններին Թուրքիայի քրդամետ կուսակցության ևս մեկ պատգամավոր կարող է զրկվել մանդատից
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան