Հայաստանում «Իսկանդեր»-ի հայտնվելը զրոյացրել է Ադրբեջանի ձեռք բերած հրթիռային կայանների հզորությունը. Կոնովալով

Հայաստանում «Իսկանդեր»-ի հայտնվելը զրոյացրել է Ադրբեջանի ձեռք բերած հրթիռային կայանների հզորությունը. Կոնովալով

Voskanapat.info-ի հարցերին պատասխանում է ռազմական փորձագետ, Ռուսաստանի Ռազմավարական կոնյունկտուրայի կենտրոնի տնօրեն Իվան Կոնովալովը:

-Իվան Պավլովիչ, այն պահից սկսած, ինչ «Իսկանդեր» տակտիկա-հրթիռային համալիրը հայտնվել է Հայաստանում, ադրբեջանցիները քունն ու հանգիստը կորցրել են, իսկ «Իսկանդեր»-ի հետ վիրտուալ պայքարը դարձել է կպչուն գաղափար: Վերջերս Ադրբեջանի հանրապետության պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը հայտարարել է, որ «Ադրբեջանն ունի հակազդեցության համակարգ, մենք կարող ենք խփել այդ հրթիռները: Մենք նույնպես ունենք հրթիռներ, որոնց թիվը 50 անգամ գերազանցում է Հայաստանի ունեցածին»: Դա, ամեն դեպքում, լո՞ւրջ է, թե՞ սովորական «բլեֆ» է:

-Միանշանակ, դա աշխարհում գոյություն ունեցող լավագույն օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգերից մեկն է: Պատահական չէ, որ Կալինինգրադի տակ ռուսական «Իսկանդեր-Մ» հրթիռների տեղակայումը նման անհանգստություն էր առաջացրել նաև ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներում: Ես չեմ հասկանում հայկական կողմի անհանգստությունը: Ինչո՞վ են պատրաստվում ադրբեջանցիները որսալ այդ հրթիռները, «երկաթե գմբեթո՞վ»: Այո, դա հակահրթիռային պաշտպանության լավ տակտիկական համակարգ է, որը նախատեսված է 4-70 կմ հեռավորության վրա թռչող չկառավարվող տակտիկական հրթիռներից պաշտպանվելու համար և պատրաստված է առանց ԱՄՆ-ի օգնության, հենց հրեաների կողմից: Բայց ինչպես գիտեք, «Երկաթե գմբեթը» չի որսում անգամ տնայնագործ ձևով պատրաստված բոլոր «Կասսամ» հրթիռները, որոնք արձակում է «Համասը»` Գազայի հատվածից, կամ էլ` «Հեզբոլլահը»` Լիբանանի տարածքից:

Մյուս կողմից` գեներալ Զաքիր Հասանովի հայտարարությունը տեղեկատվական պատեազմի մաս է կազմում, որն անդադար մղում են երկու կողմերն էլ: Ադրբեջանի ռազմա-քաղաքական ղեկավարությունն ինչպե՞ս պատասխանի Հայաստանում «Իսկանդեր» հայտնվելուն. բառերո՞վ, թե՞ ֆիզիկապես: Ահա և բառացի պատասխանը. հայտարարություն` հանուն հայտարարության:

Իսկ ահա ասվածը որպես հզոր գաղափար ընդունելը, շատ ավելի բարդ է: Հակամարտության լուրջ էսկալացիայի դեպքում միայն Հայաստանը գործի կդնի «Իսկանդերը»: Ես չեմ կարծում, թե Ադրբեջանը պատրաստ է գնալու նման էսկալացիայի: Պետք է հաշվի առնել նաև «Իսկանդեր»-ների մատակարարման բարոյական գործոնը: Նախ` Հայաստանն արդեն գիտի, որ ունի նման հզոր զենք, իսկ երկրորդ`Ռուսաստանն, իհարկե վատ դրության մեջ է` կապված Ադրբեջանին սպառազինություն մատակարարելու հետ, բայց Ռուսաստանն էլ այդ քայլով հաստատեց, որ Հայաստանին համարում է իր ռազմավարական դաշնակիցը: Ի՞նչ է նշանակում ռազմավարական միություն: Դա համատեղ ռազմական պլանավորում է, շատ սերտ ռազմական համագործակցություն: Ադրբեջանն այդ առումով տնտեսական գործընկեր է, որին մենք ուղղակի զենք ենք մատակարարում: Իսկ երկրները, որոնց մենք զենք ենք մատակարարում, 60-ից ավել է: Այո, Ադրբեջանն առաջին տասնյակում է, հետո ի՞նչ: Ռուսաստանը, բնականաբար, չի ուզում կորցնել ո´չ ռազմավարական դաշնակցին, ո´չ կարևորագույն տնտեսական գործընկերոջը: Հայաստանում ռուսական «Իսկանդեր»-ների հայտնվելը զրոյացրել է ավելի վաղ Ադրբեջանի ձեռք բերած ռուսական հրթիռներին:

-Վերջին ժամանակներս Ադրբեջանի ռազմա-քաղաքական ղեկավարությունը սպառնում է օգտագործել Նախիջևանում գտնվող իր զինանոցը` շեշտը դնելով ինքնավարությանը` Երևանի մոտ լինելու վրա:

-Նախիջևանի տարածքը չի օգտագործվել անգամ ղարաբաղյան պատերազմի տարիներին: Այսօր առավել դժվար կլինի դա անելը: Ադրբեջանի համար դա այդ ուղղությամբ շատ արագ պարտություն է նշանակում: Այդտեղ լանդշաֆտը հարթավայրային է, և ադրբեջանական բանակի համար շատ ավելի դժվար կլինի դիմակայել հայկական կողմի հարվածներին: Ով համարձակվում է նման հայտարարություններ անել, նա ոչինչ չի հասկանում ռազմական գործից և գլուխ չի հանում ռազմական մարտավարությունից ու ռազմավարությունից: Եվ երկրորդը, որ պետք է ասել, ահա` ասում են` հերյուրանք է:

Ապրիլյան պատերազմը երկու կողմերին կանգնեցրել է լուրջ հակամարտության եզրին, բայց դրանից Ադրբեջանը բացարձակապես ոչինչ չի շահել: Դիմակայության ինտենսիվությունը չի նվազում նաև այսօր` մի պարզ պատճառով. դա իրավիճակը բորբոքելու ռազմավարության մի մասն է, միջազգային հանրությանը խնդրի մասին հիշեցնելու միջոց և ԱՄՆ-ից, եվրոպական երկրներից ու Թուրքիայից միջամտության սպասում: Նշենք, որ այդ ռազմավարությունը երբեք չի աշխատել, որովհետև, պայմանավորված մի շարք պատճառներով, նման քաղաքականությամբ հաջողության հասնելն իրատեսական չէ, իսկ սադրիչ գործողություններ ձեռնարկելով` ընդհանրապես: Անգամ ոչ վաղեմի հակամարտությունը, որի ժամանակ խաղաղ բնակիչներ են զոհվել, միջազգային հանրության կողմից լուրջ արձագանքի չի արժանացել: Անգամ Թուրքիան, խոշոր հաշվով, չի միջամտել: Բաքվում միշտ հայտարարել են, որ մեկ ռազմական գործողությամբ կգրավեն Լեռնային ղարաբաղը, բայց ապրիլյան իրադարձությունները ցույց են տվել, որ անգամ ձեռք բերված հսկայական քանակությամբ ժամանակակից սպառազինությունը չի կարող ապահովել նրանց հաղթանակը: Ամեն դեպքում, շատ հավանական է, որ Ադրբեջանը հասկացել է, որ չի կարող լրիվությամբ զավթել Լեռնային Ղարաբաղը և հիմա ստիպված է փոխել հիմունքները:

Բաքուն զրկվել է Թուրքիայի աջակցությունից, որը 2016թ. ապրիլին կարևոր դեր է խաղացել ռազմական գործողությունների սկսման գործում: Բացի Թուրքիայից, չկա այլ երկիր, որը կպաշտպանի Ադրբեջանի ռազմատենչ քաղաքականությունը, դրա համար էլ նահանջ է նկատվում նախկին դիրքերից: Բոլորը հիանալի գիտեն, որ Հայաստանի և ԼՂՀ բանակները հետխորհրդային տարածքում լավագույններից են: Նրանք լավ են պատրաստված` մոտիվացված մարտիկներով և ղեկավարման կուռ համակարգով: Հայկական բանակը խորհային բանակի լավագույն ավանդույթների կրողն է: Ես տեսել եմ, թե ինչպես է հայկական նորաստեղծ բանակին մանրակրկտորեն փոխանցվել խորհրդայինի ողջ փորձը: Ադրբեջանական բանակը, բնականաբար, չի կարող լինել խորհրդային բանակի`հաղթող բանակի ժառանգորդը, որովհետև այնտեղ օգտագործվում է տարբեր երկրների փորձը. ամերիկյան, հրեական, թուրքական: Բայց արդյունքում նրանք չկարողացան կառուցել ճիշտ բանակային կառույց: Խիստ խայտաբղետ է տարբեր բանակների ռազմական հիմունքների ներկապնակը, որոնք կոչված են լուծելու ոչ համարժեք առաջադրանքներ:

Եփրեմ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան