Մեր կռիվն ու Հայոց լեռներում մոռացված միջնորդները

Մերձավոր Արևելքում իրավիճակը կրկին լարվել է։ Միացյալ Նահանգները գիշերը Tomahawk թեւավոր հրթիռներ է արձակել Սիրիայի կառավարական բանակի ռազմական օդակայաններից մեկի ուղղությամբ։ Բնականաբար, դա դժգոհություն է առաջացրել Ռուսաստանում, և հիմա դեպքերը զարգանում են ծայրահեղ վտանգավոր ուղղությամբ։ Վստահ եմ՝ Թրամփի վարչակազմի այդ որոշումը կփոխի համաշխարհային քաղաքական օրակարգի առաջնահերթությունները։ Աշխարհն անկայունության նոր փուլ է թևակոխում, և դա չի կարող իր ազդեցությունը չունենալ այն տարածաշրջանների վրա, որտեղ պատերազմների վտանգներն առավել մեծ են։ Բնականաբար, մեր տարածաշրջանը բացառություն չէ։ Ուստի առաջիկայում պետք չէ բացառել լարվածության աճ նաև Ադրբեջանի հետ հայկական պետությունների սահմանում։

Մեծ հաշվով սա նոր իրավիճակ չէ հայերիս համար։ Մեր տարածաշրջանում անվտանգության համակարգը ճաքեր է տվել դեռևս 2013թ.-ի վերջերում, երբ, Ուկրաինայի խնդրի հետ կապված, տարաձայնություններ առաջացան Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև, որի արդյունքում այստեղ՝ Հարավային Կովկասում, սկսեցին չգործել ռիսկերի զսպման ռուս-ամերիկյան մեխանիզմները։ Դրա հետևանքները երկար չսպասեցրին։ Արդեն 2014թ. ամռանը Ադրբեջանն ու Արցախը կանգնեցին նոր պատերազմի շեմին։ Իսկ դեպքերի հետագա զարգացումը բերեց 2016թ.-ի ապրիլյան պատերազմի: Կա՞ արդյոք այսօր որևէ գործոն, որը թույլ կտա մեզ ենթադրելու, որ լարվածության գագաթնակետն արդեն անցյալում է։ Իհարկե՝ ոչ։ Ավելին, թե՛ միջազգային զարգացումները և թե՛ Ադրբեջանի մոտեցումները հստակ խոսում են այն մասին, որ արտաքին սպառնալիքները շարունակում են մնալ Արցախի և Հայաստանի ամենաօրհասական խնդիրը։

Այս իրավիճակում առնվազն տարօրինակ են հնչում այսպես կոչված «Մադրիդյան սկզբունքների» հիման վրա բանակցությունները վերսկսելու մասին՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդների և որոշ հայ քաղաքական գործիչների կոչերը։ Մի փաստաթուղթ, որի՝ ավելի քան 9 տարիների քննարկման արդյունքը պատերազմ եղավ, բնականաբար, չի կարող այլևս դիտարկվել, որպես արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման հիմք։ Հատկապես, եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ «Մադրիդյան սկզբունքների» վերակենդանացումն առնվազն կնշանակի Ադրբեջանի ապրիլյան ագրեսիայի ներում և այդ պատերազմի բոլոր կորուստների ու ձեռքբերումների մոռացություն։ Դա չի կարելի թույլատրել։ Այն փաստը, որ Ադրբեջանը ագրեսոր պետություն է և որ Ալիևի վարչակազմը երբեք չի մտածել հարցի խաղաղ կարգավորման մասին, պետք է արտացոլված լինի հետագա բանակցություններում, եթե իհարկե դրանք երբևէ շարունակվեն։ Հակառակ պարագայում, կարելի կլինի վստահ ասել, որ հայկական կողմը պարտվեց դիվանագիտական դաշտում։ Հուսով եմ՝ պաշտոնական Երևանը նման սխալ երբեք թույլ չի տա։

Հետևաբար, ստիպված ենք փաստել, որ միջնորդները և այն հիշատակված քաղաքական գործիչները, իրական դեպքերից ետ են մնացել առնվազն չորս տարով։ Եվ դա բնական է։ Չէ՞ որ իրենց կառավարություններն այսօր զբաղված են միանգամայն այլ խնդիրներով։ Ուկրաինայում պատերազմ է, Սիրիայում պատերազմ է, ամբողջ Մերձավոր Արևելքում է պատերազմ… Պատերազմ, որում ներգրավված են և՛ Ռուսաստանը, և՛ Ֆրանսիան, և՛ ԱՄՆ-ն։ Ընդ որում՝ պատերազմում են տարբեր ճամբարներում։ Իսկ հայկական լեռնաշխարհում մոռացված նրանց դիվանագետները շարունակում են արցախյան «հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղիներ որոնել»։ Դե ինչ, հաջողություն մաղթենք նրանց այդ գործում և զբաղվենք ավելի կարևոր գործով՝ երկարատև հակամարտության նախապատրաստական աշխատանքներով։ Ցավոք, այլ տարբերակ մեզ տրված չէ։

Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

19.02.2018 Էրդողանը սպառնում է բոլորին անխտիր Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի ԱԳ նախարարների հանդիպումը տեղի կունենա Աստանայում Եվրախորհրդարանի 16 պատգամավորներ Մոգերինիին հարցրել են, թե ինչու ԵՄ պաշտոնյաները երբեք Արցախ չեն այցելել Էրդողանն ու Պուտինը քննարկել են Սիրիայում տիրող իրավիճակը Եվրախորհրդարանում պատգամավորները կրկին կխոսեն Արցախի մասին Արցախի ԱԳՆ-ն կարևորում է առաջնագծում իրավիճակի կայունացման գործում իրական ներդրումը Արցախի վերածննդի օրվա առթիվ Նախագահի նստավայրում պարգևատրում է տեղի ունեցել Մասիս Մայիլյանը վստահ է` Արցախի հետ ուղղակի և բաց երկխոսության հաստատումը կնպաստի տարածաշրջանում կայունության ամրապնդմանը Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրենին Ադրբեջանը նպատակաուղղված կերպով ձգձգում է տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատումը. Արցախի ԱԳՆ Կոնստանտին Կոսաչովը բարձր է գնահատում ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի ելույթը Մյունխենում Արցախի ԱԳՆ-ն ակնկալում է Անջեյ Կասպշիկի գրասենյակի և նրա դիտարկման կարողությունների ընդլայնում Թուրքիայում քրդամետ կուսակցության նախկին պատգամավորը ձերբակալվել է Նախագահ Սարգսյանը Գիրք նվիրելու օրվա կապակցությամբ այցելել է «Բուկինիստ» գրախանութ Բաքվի հրեական էմիգրացիային Հայտնի է Լիբանանի նախագահի՝ Հայաստան այցի օրը Կնեսետում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ջատագով Yesh Atid կուսակցությունը կշարունակի պայքարը. բացառիկ մեկնաբանություն 18.02.2018 Իրանի ԱԳՆ ղեկավարը հայտարարել է, որ հանրապետությունը Պարսից ծոցում հեգեմոնիայի չի ձգտում Նախագահը Մյունխենում հանդիպում է ունեցել Բավարիայի երկրամասի առաջատար մի շարք ընկերությունների ղեկավարների հետ Ճիշտ արձագանք, ճիշտ տեղում. Դավիթ Բաբայանը՝ Մյունխենում ՀՀ Նախագահի ելույթի մասին Իրանի հարավում ավիավթարի արդյունքում կենդանի մնացածներ չկան Մյունխենում ՀՀ Նախագահը հստակ ազդակ հղեց, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը սպառնալիք են տարածաշրջանի համար. Շարմազանով ՀՀ Նախագահը ցավակցական հեռագիր է հղել Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիին 17.02.2018 ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 17-ին ելույթ է ունեցել Մյունխենի անվտանգության համաժողովում Արցախյան շարժման մասնակիցները հանդիպել են ՊԲ զինծառայողների հետ Անցած շաբաթ Ադրբեջանը առաջնագծում հրադադարի ռեժիմը խախտել է շուրջ 250 անգամ Նախագահը աշխատանքային այցով մեկնել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն 16.02.2018 ՌԴ ԱԳՆ խոսնակ Մարիա Զախարովան անդրադարձել է Իլհամ Ալիևի «Երևան և Զանգեզուր վերադառնալու» վերաբերյալ անհեթեթ հայտարարություններին Թուրքիայի քրդամետ կուսակցության ևս մեկ պատգամավոր կարող է զրկվել մանդատից Էրդողանի ու Թիլերսոնի հանդիպումը շարունակվել է ավելի քան երեք ժամ Թուրքիայի վարչապետի այցը Գերմանիա ուղեկցվել է բողոքի ցույցերով Բակո Սահակյանը մասնակցել է Արցախի դատախազության կոլեգիայի նիստին 15.02.2018 ՌԴ ԱԳՆ-ն հայտարարել է ԱՄՆ-ի կոալիցիայի հարվածներից ռուսների զոհվելու մասին Բակո Սահակյանն ընդունել է Արցախի Աֆղանստանի պատերազմի վետերանների միության անդամների Ադրբեջանում բնակչության թվի աճն անկում է ապրել Ադրբեջանի զորամասերից մեկում զինվոր է մահացել Թուրքիայում պահանջում են փակել քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը Անկարայում ԱՄՆ դեսպանատան պողոտան կանվանակոչվի «Ձիթենու ճյուղ» 14.02.2018 Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Դանիայի Թագուհի Մարգրեթ Երկրորդին Էրդողանի եւ Ալիեւի պանթուրքիստական հայտարարություններն անթույլատրելի են. Էդուարդ Շարմազանովը՝ Հունաստանի դեսպանին Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Մալիի նախագահին հրավիրել է Երևանում մասնակցելու Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովին Արցախը դարձավ հայ ժողովրդի պատվախնդրության և հաղթանակի խորհրդանիշը. Սերժ Սարգսյան Արժե՞ զարմանալ, որ Ալիևը Երևանն է ուզում... Ուզում ենք մեր պատրիարքին ընտրել. Գարո Փայլան Ռուս սահմանապահներն Արմավիրի մարզում թուրք սահմանախախտի են ձերբակալել Էրդողանը հեռախոսազրույց է ունեցել Սաուդյան Արաբիայի թագավորի հետ Թուրքիայի զինուժը հարվածներ է հասցրել Իրաքի հյուսիսում 13.02.2018 Միջազգային ավիացիոն կոմիտեն հայտնել է Ռուսաստանում Ան-148-ի վթարի նախնական պատճառը Թուրքիայի նախագահը ԱՄՆ-ին կրկին մեղադրել է Թուրքիայի դեմ գործողություններ իրականացնելու մեջ Ծնկաչոք Մարդու դասերը
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան