Մեր կռիվն ու Հայոց լեռներում մոռացված միջնորդները

Մերձավոր Արևելքում իրավիճակը կրկին լարվել է։ Միացյալ Նահանգները գիշերը Tomahawk թեւավոր հրթիռներ է արձակել Սիրիայի կառավարական բանակի ռազմական օդակայաններից մեկի ուղղությամբ։ Բնականաբար, դա դժգոհություն է առաջացրել Ռուսաստանում, և հիմա դեպքերը զարգանում են ծայրահեղ վտանգավոր ուղղությամբ։ Վստահ եմ՝ Թրամփի վարչակազմի այդ որոշումը կփոխի համաշխարհային քաղաքական օրակարգի առաջնահերթությունները։ Աշխարհն անկայունության նոր փուլ է թևակոխում, և դա չի կարող իր ազդեցությունը չունենալ այն տարածաշրջանների վրա, որտեղ պատերազմների վտանգներն առավել մեծ են։ Բնականաբար, մեր տարածաշրջանը բացառություն չէ։ Ուստի առաջիկայում պետք չէ բացառել լարվածության աճ նաև Ադրբեջանի հետ հայկական պետությունների սահմանում։

Մեծ հաշվով սա նոր իրավիճակ չէ հայերիս համար։ Մեր տարածաշրջանում անվտանգության համակարգը ճաքեր է տվել դեռևս 2013թ.-ի վերջերում, երբ, Ուկրաինայի խնդրի հետ կապված, տարաձայնություններ առաջացան Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև, որի արդյունքում այստեղ՝ Հարավային Կովկասում, սկսեցին չգործել ռիսկերի զսպման ռուս-ամերիկյան մեխանիզմները։ Դրա հետևանքները երկար չսպասեցրին։ Արդեն 2014թ. ամռանը Ադրբեջանն ու Արցախը կանգնեցին նոր պատերազմի շեմին։ Իսկ դեպքերի հետագա զարգացումը բերեց 2016թ.-ի ապրիլյան պատերազմի: Կա՞ արդյոք այսօր որևէ գործոն, որը թույլ կտա մեզ ենթադրելու, որ լարվածության գագաթնակետն արդեն անցյալում է։ Իհարկե՝ ոչ։ Ավելին, թե՛ միջազգային զարգացումները և թե՛ Ադրբեջանի մոտեցումները հստակ խոսում են այն մասին, որ արտաքին սպառնալիքները շարունակում են մնալ Արցախի և Հայաստանի ամենաօրհասական խնդիրը։

Այս իրավիճակում առնվազն տարօրինակ են հնչում այսպես կոչված «Մադրիդյան սկզբունքների» հիման վրա բանակցությունները վերսկսելու մասին՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդների և որոշ հայ քաղաքական գործիչների կոչերը։ Մի փաստաթուղթ, որի՝ ավելի քան 9 տարիների քննարկման արդյունքը պատերազմ եղավ, բնականաբար, չի կարող այլևս դիտարկվել, որպես արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման հիմք։ Հատկապես, եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ «Մադրիդյան սկզբունքների» վերակենդանացումն առնվազն կնշանակի Ադրբեջանի ապրիլյան ագրեսիայի ներում և այդ պատերազմի բոլոր կորուստների ու ձեռքբերումների մոռացություն։ Դա չի կարելի թույլատրել։ Այն փաստը, որ Ադրբեջանը ագրեսոր պետություն է և որ Ալիևի վարչակազմը երբեք չի մտածել հարցի խաղաղ կարգավորման մասին, պետք է արտացոլված լինի հետագա բանակցություններում, եթե իհարկե դրանք երբևէ շարունակվեն։ Հակառակ պարագայում, կարելի կլինի վստահ ասել, որ հայկական կողմը պարտվեց դիվանագիտական դաշտում։ Հուսով եմ՝ պաշտոնական Երևանը նման սխալ երբեք թույլ չի տա։

Հետևաբար, ստիպված ենք փաստել, որ միջնորդները և այն հիշատակված քաղաքական գործիչները, իրական դեպքերից ետ են մնացել առնվազն չորս տարով։ Եվ դա բնական է։ Չէ՞ որ իրենց կառավարություններն այսօր զբաղված են միանգամայն այլ խնդիրներով։ Ուկրաինայում պատերազմ է, Սիրիայում պատերազմ է, ամբողջ Մերձավոր Արևելքում է պատերազմ… Պատերազմ, որում ներգրավված են և՛ Ռուսաստանը, և՛ Ֆրանսիան, և՛ ԱՄՆ-ն։ Ընդ որում՝ պատերազմում են տարբեր ճամբարներում։ Իսկ հայկական լեռնաշխարհում մոռացված նրանց դիվանագետները շարունակում են արցախյան «հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղիներ որոնել»։ Դե ինչ, հաջողություն մաղթենք նրանց այդ գործում և զբաղվենք ավելի կարևոր գործով՝ երկարատև հակամարտության նախապատրաստական աշխատանքներով։ Ցավոք, այլ տարբերակ մեզ տրված չէ։

Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

27.05.2017 ՀՀ պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է ռազմական ոստիկանության նորանշանակ պետին Եվրամիությունը խրախուսում է ՀՀ Ազգային ժողովին օրակարգում մարդու իրավունքներին կարևորություն տալու հարցում Բարձր տեխնոլոգիական ապրանքների արտահանման ոլորտում Հայաստանն ապահովում է քանակ և որակ «Ավրորա»-ի շնորհիվ շատ երկրներ իմացան Հայոց ցեղասպանության մասին ԼՂ հակամարտությունը չունի ռազմական լուծում. ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Սվիտալսկին հակակոռուպցիոն մարմնի ձեւավորումն արդեն իսկ լավ զարգացում է համարում Ադրբեջանը գյուղմթերք է ներմուծում Հայաստանից և Արցախից ՌԴ-ում մեծ հետաքրքրությամբ և սիրով են ընդունում հայկական ապրանքները. Վերոնիկա Նիկիշինա Սերժ Սարգսյանի նախագահությամբ մեկնարկել է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի 26-րդ նիստը Արցախյան ազատամարտը դարձավ այս հերոսամարտերի շարունակությունը. Բակո Սահակյան 26.05.2017 Վիգեն Սարգսյանը մասնակցել է ԱՊՀ պաշտպանության նախարարների խորհրդի նիստին Տեղի է ունեցել ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մրցանակների հանձնման արարողությունը Տայանին հորդորել է Էրդողանին հարգել մամուլի ազատությունը Թուրքիան Վաշինգտոնում իր իսկ կիրառած բռնությունների համար մեղադրում է ԱՄՆ իշխանություններին Պոպովը հայտարարել է ԼՂ գոտում միջազգային դիտորդների թիվը յոթով ավելացնելու պայմանավորվածության մասին Էրդողանին կարող են արգելել ԱՄՆ այցելել. Ամերիկայի ձայն Լապշինի գործով հետաքննությունն ավարտվել է Արցախում զոհ ունենք Մերկելն Էրդողանից պահանջել է ազատ արձակել գերմանացի լրագրողին ՄԻԵԴ-ն ամենակարճ ժամկետում կուսումնասիրի Թուրքիայում ձերբակալված գերմանացի լրագրողի բողոքը Գնդակը Թուրքիայի դաշտում է. ԵՄ ներկայացուցիչները դրական քայլեր են ակնկալում թուրքական կողմից 25.05.2017 ՀՀ-ն հույս ունի մինչև ԱԼԳ գագաթնաժողովը ստորագրել ԵՄ-ի հետ համագործակցության նոր համաձայնագիրը. Սվիտալսկի Նախագահը ընդունել է ԵԽ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի պատվիրակությանը Մանչեսթերում տեղի ունեցած ահաբեկչության հեղինակը Անգլիա է մեկնել Թուրքիայից ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը դատապարտել է Էրդողանի թիկնազորի գործողությունները ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել Հայաստանին ընտրական գործընթացներում առկա թերությունները վերացնելու ուղղությամբ Ադրբեջանի կառավարությունը չի կարողացել իրականություն դարձնել 2016-ի ՀՆԱ կանխատեսումները Էրդողանը հանդիպել է Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի հետ Պաշտպանության նախարարության պատվիրակությունը մեկնել է ՌԴ ՀՀ զինված ուժերի աշխատանքային խումբը մեկնել է Մինսկ 24.05.2017 Էրդողանը կրկին առիթը բաց չի թողել Գերմանիային վիրավորելու Վիգեն Սարգսյանը ՉԺՀ դեսպանի և ռազմական կցորդի հետ քննարկել է փոխգործակցության զարգացման ուղիները Ղազախստանն ամեն կերպ փորձելու է Ադրբեջանից հետ ստանալ պարտքերը Վլադիմիր Եվսեեւն առաջարկում է ստեղծել Իրան-Ռուսաստան-Հայաստան եռանկյունի Թուրքիայում գյուլենականների նոր ձերբակալություններ կիրականացվեն Բրիտանիան պատմության մեջ երրորդ անգամ ահաբեկչական սպառնալիքի ամենաբարձր մակարդակն է սահմանում Գերմանացի պատգամավորների այցը Թուրքիա վերջին պահին չեղյալ է համարվել Թուրքիան ռուսական ցորենի ներմուծման նոր սահմնափակումներ է մտցրել ԵԱՀԿ-ն Մարտակերտի շրջանում դիտարկում է անցկացնելու Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 95 անգամ 23.05.2017 Ոստիկանությունը հաստատել է. Մանչեսթերի ահաբեկչությունն իրականացրել է 22- ամյա տաղամարդը Անկարան փորձում է ՆԱՏՕ-ի միջոցով ազդել Եվրոպական քաղաքականության վրա Ադրբեջանի տնտեսությունը շարունակում է անկում ապրել Արցախի Նախագահն ընդունել է Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցության պատվիրակությանը Ահաբեկչությունից հետո Մանչեսթրի հիվանդանոց են տեղափոխել 12 լրջորեն վիրավորված երեխաների Ռուսաստանը ՀԱՊԿ անդամ երկրներին անվճար զենք է մատակարարելու Եվրամիությունը ԼՂ խնդրի լուծումը տեսնում է բացառապես խաղաղ ճանապարհով. Մոգերինի Սերժ Սարգսյանին իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Բելգիայի նորանշանակ դեսպանը Հայաստանն ակնկալում է շարունակել արդյունավետ համագործակցությունը ԵՄ հետ. Նալբանդյան Մանչեսթրի պայթյունից հետո Լոնդոնում ավելացնում են ոստիկանների թիվը
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան