Տ՛ելնի ձեր դեմ Սասնա Դավիթ, տ՛ելնի ձեր դեմ Թուր Կէծակին...

80-ականների վերջին ու դեռ 90-ականների սկզբին կային հեռուստա- և ռադիոթատրոն հաղորդումներ։ Դրանց գլխավոր դերն, ըստ իս, գեղեցիկ, հոդաբաշխ հայերենը հանրության ականջին սովորեցնելն էր։

Քանի որ հանրության ականջը սովոր էր գեղեցիկ և շաղկապված խոսքին, այդպես գեղեցիկ շաղկապված, բայց դատարկ խոսքերով մարդամեկը եկավ իշխանության գլուխ, առավելապես «այն հողի վրա», որ հանրությունը դեմ էր ՍՈՎԵՏԻՆ և ԿԱՊԻՏԱԼԻԶՄ էր ուզում (իհարկե առանց հասկանալու, թե կապիտալիզմն ինչ է) և այդ ամենի համար գլխավոր առիթ եղավ Արցախի հարցը. Ազգը պահանջում էր միացում...

Հա, էդ մարդամեկը էդպես լեզվական աճպարարություններով դարձավ նախագահ ու սկսեց փակել ու դաշտից վերացնել բոլոր գեղեցիկ՝ բայց և խելացի՛ խոսողներին։ Փակեց հեռուստաթատրոն հաղորդումը, փակեց բոլոր ազգային հաղորդումները, փակեց ամեն տեսակ ազգայինը, փակեց գործարանները, վաճառեց ինչ կա չկա...

Էն ժամանակ, երբ ազգը պատերազմ էր տանում, ինքը զբաղված էր գործարաններ, հաստոցներ, հոսանք վաճառելով ու ազգայինը փակելով։ Քանի ազգը զբաղված էր պատերազմով, սա բերեց իր նման այլ խեղկատակների, ովքեր անցան վաուչերների պոլիտիկային ու էլ վաճառելու գործարան չկար՝ սկսեցին հողը վաճառել։ Էսպես էնքան՝ մինչև ազգը հաղթեց պատերազմում (ա՛զգը հաղթեց, և ոչ թե սա, սրա բախտն էր բերել, որ էդ ժամանակ երկրի ղեկավարն էր և բյուր կեցցե այն ազգին, որ նման տխմարին իր գլուխ ունենալով՝ պատերազմ հաղթեց) ու անցավ սրան։ Սա էլ տեսավ, որ էլ հնար չկա, պոչը քաշեց ու ծլկեց՝ մի որոշ ժամանակով։

...Գյադաների ժամանակաշրջանին փոխարինեց զոռբաների ժամանակաշրջանը... Ու սերունդների ազգային դաստիարակության, որպես հայ դասիտարակության մասով՝ շարունակվեց ոչինչ չանելու և հակառակն անելու գործընթացը։ Եթե այն ժամանակ ազգայինը կեղծ քաղաքական կատեգորիա էր, հիմա արդեն քաղաքը «ջազ էր լսում»։ Եւ շարունակվեցին ազգայինն ամեն ինչով՝ բացի ազգայինից, փոխակերպման, փոխարինման ժամանակները։ Մհեր Մկրտչյաններին, Կարպ Խաչվանքյանններին, Սոս Սարգսյաններին, Փափազյաններին, Սևակներին, Կապուտիկյաններին, Շիրազներին... փոխարինելու եկան КВН-շիկները, Աշոտ Ղազարյանները, Գևոները, «Կարգին» հաղորդումները, Yere1-ները և այլ տարատեսակ շոումենները... Գրողների միությունը փոխարինվեց գրող ու ցավով... Սահակ Սահակյաններին, Ֆլորա Մարտիրոսյաններին, Գոհար Գասպարյաններին, Հայրիկ Մուրադյաններին փոխարինելու եկան երգի պետականի և արձագանք ստուդիայի թողարկած «աստղաբույլը»՝ Լիլթ Կարապետյանների դեմքով, հագ ու կապով և վարք ու բարքով... Հայկականն ու Հայերենը սարքեցիք «հետամնաց», ազգայինը՝ «հին», սեփական տեսակը սիրելն ու գնահատելը՝ «գեղցիություն», դրա փոխարեն երկիրը լցրեցիք բազմատեսակ այլասերությամբ և չտեսնված օտարամոլությամբ։ Լու՜յսը, ամենից վե՜հը, կենարա՜րը, թեթև՜ը... սարքեցիք «ԾԱՆՐ» և երկիրը թաղեցիք մտավոր, բարոյական, հոգևոր և ֆիզիկական խավարի մեջ... Լկտիաբար չթաքցնելով՝ որ դեմ չեք, և անգամ կողմ եք, որ մի քանի սերունդ էլ անգրագետ մեծանա։ Եւ այսօր, երբ մի ամբողջ սերունդ եք ապականել, երբ 90-ականների ծնված ու մեծացած «աչոնիկների» համար ամենից բարդ գործը մարմինը տարածաչափական ամենաանհավանական պոզաներով և ծամածռությամբ տեսախցիկով ֆիքսելն է, իսկ հանրության մաթեմատիկական հանճարը որոշվում է տանձ ու խնձոր գումարելու 3 և ավելի անհայտով հավասարումներ լուծելու ունակությամբ՝ նորից ձեր աստեղային ժամին եք ձգտում...

Ինչ խոսք, համատարած դեգրադացիայի ֆոնին, որտեղ հայերեն գրելու համար լրացուցիչ ջանք է պետք կիրառել, որտեղ գրավոր խոսքում բայերի վերջին տառերն են կուլ տալիս և մինչև անգամ բայը դերբայից չեն տարբերում, բարդ ստորադասական նախադասություն կազմող ամեն մի ոջիլ թվում է ակունք իմաստության և փարոս փրկության։ Հայկականն ու ազգայինը ծաղրող ցեղակից-խնամիներիդ ոհմակի ֆոնին, երբ էպոսն եք դարձնում ծաղրի առարկա՝ ԽԱՉ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՆ արժեզրկելու լավագույն ժամանա՞կն ես համարում։ Մոռացե՞լ ես, որ Դավթի սիլայից չի փրկի անգամ «Օհանի կնիկ Սառյեն» և ստիպված կլինի(ես) սուս-փուս Դավթին հանձնել իր հոր՝ Ջոջ Մհերի զենքերը և գլուխ(դ) խոնարհել՝ Խաչ Պատերազմի առաջ...

Համատարած տգիտության և ուզվորության այս ֆոնին (որին հետևողականորեն հասցրել եք ժողովրդին՝ քառորդ դարի ընթացքում՝ ապականելով մի ողջ սերնդի բարոյական արժեհամակարգային նկարագիր), երբ լավագույն ռեյտինգային թեկնածուն Սանտա Կլաուսը և Ձմեռ Պապն են, որոշել եք սպիտակ դրո՞շ պարզել՝ վախենալով, որ վաղը սև լաթ չի ճարվի ձեզ թաղելու համար...

Տգիտության ֆենոմենալ մակարդակից օգտվելով, բարդ ստորադասական նախադասություններ կազմելով՝ Արցախը միակ խնդիր համարող աճպարարին չկա՞ մեկը, ով կասի. տխմա՛ր, այսօր նույն Ադրբեջանն ավելի մեծ հայապահպան դեր ունի, քան քո ողջ գիտական և քաղաքական կենսագրությունը։ Մինչև իսկ անգամ ուսումնասիրածդ Կիլիկիան թագավորական ժառանգությունը՝ որպես գիտական աշխատություն, այնչափ ազգապահպան դեր չի կատարում, որքան թշնամին՝ սահմանից այն կողմ, որն ամեն Աստծո օր ստիպում է օտարամոլությամբ տառապող ցինիկներին մտածել տեսակի պահպանման մասին։ Այլապես ազգայինը «ծաղրի առարկա» սարքած և Արցախը գռազի թեմայի վերածող տհասների բազմությունը վաղուց արդեն փոխած կլիներ ազգությունը և ձուլված այս կամ այն «զարգացած» երկրի զանգվածներում...

Չե՞ն ասել քեզ, որ առանձնահատուկ տխմար և անմխիթար ապուշ պետք է լինել՝ մտածելու համար, որ հետույքդ ճիպոտով թշնամու դիմաց բացելով կարելի է ակնկալել, թե նա կխղճա և չի հարվածի։

Քավ լիցի, ի թիվս առանձին նվիրյալների՝ միշտ էլ եղել են, կան և կլինեն Դավիթներ և Մհերներ, ովքեր իրենց վրա են կրել օրհասական պահին ազգը փրկելու առաքելությունը...

Կարիք կա, կարծեմ, հիշեցնելու Եզոպոսի առակը՝ գայլերի և ոչխարների մասին, երբ գայլերը, ոչխարներին համոզեցին՝ ազատվել շներից, քանի որ «նրանք էին գայլերի և ոչխարների դարավոր թշնամության պատճառը»։ Եւ ոչխարները, լսելով գայլերին, ասացին, օ՜, շա՜տ գրագետ, «տրամաբանվա՜ծ», ճո՜խ և գեղեցի՛կ են խոսում գայլերը, հավանաբար նաև խելացի են և ճշմարիտ։ Եւ ոչխարներն ազատվեցին շներից, իսկ գայլերը՝ կերան ոչխարներին...

Հիմա հանգիստ թողնենք մեր ոչխարներին և քեզ հիշեցնենք, որ դեռ այն ժամանակ՝ երբ արտաքին հետախուզությունն էիր պատրաստվում փակել, իսկ մեր պաշտպանությունը անպաշտպանության մեջ էիր փնտրում, կայի՛ն անհատներ՝ ովքեր չխափվեցին ճարտասանական աճպարարություններիդ...։ Եւ այսօ՛ր էլ կան նմանները, և մի՛շտ կլինեն։ Եւ ո՛չ դու, ո՛չ գորշ գայլերդ, ո՛չ ցեղակից կամ խնամի այլ ոջիլներ, ի վիճակի չե՛ն այլևս երբեք մատաղացու դարձնել մեր ազգը...

Քանի որ, քառսուն գազ խոր փոսում լինի, թե ջաղացի քարերի տակ, տ՚ելնի՛ ձեր դեմ Սասնա Դավիթ, տ՚ելնի՛ ձեր դեմ Թուր Կէծակին...

Զաքար ԽՈՋԱԲԱՂՅԱՆ

27.05.2017 ՀՀ պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է ռազմական ոստիկանության նորանշանակ պետին Եվրամիությունը խրախուսում է ՀՀ Ազգային ժողովին օրակարգում մարդու իրավունքներին կարևորություն տալու հարցում Բարձր տեխնոլոգիական ապրանքների արտահանման ոլորտում Հայաստանն ապահովում է քանակ և որակ «Ավրորա»-ի շնորհիվ շատ երկրներ իմացան Հայոց ցեղասպանության մասին ԼՂ հակամարտությունը չունի ռազմական լուծում. ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Սվիտալսկին հակակոռուպցիոն մարմնի ձեւավորումն արդեն իսկ լավ զարգացում է համարում Ադրբեջանը գյուղմթերք է ներմուծում Հայաստանից և Արցախից ՌԴ-ում մեծ հետաքրքրությամբ և սիրով են ընդունում հայկական ապրանքները. Վերոնիկա Նիկիշինա Սերժ Սարգսյանի նախագահությամբ մեկնարկել է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի 26-րդ նիստը Արցախյան ազատամարտը դարձավ այս հերոսամարտերի շարունակությունը. Բակո Սահակյան 26.05.2017 Վիգեն Սարգսյանը մասնակցել է ԱՊՀ պաշտպանության նախարարների խորհրդի նիստին Տեղի է ունեցել ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մրցանակների հանձնման արարողությունը Տայանին հորդորել է Էրդողանին հարգել մամուլի ազատությունը Թուրքիան Վաշինգտոնում իր իսկ կիրառած բռնությունների համար մեղադրում է ԱՄՆ իշխանություններին Պոպովը հայտարարել է ԼՂ գոտում միջազգային դիտորդների թիվը յոթով ավելացնելու պայմանավորվածության մասին Էրդողանին կարող են արգելել ԱՄՆ այցելել. Ամերիկայի ձայն Լապշինի գործով հետաքննությունն ավարտվել է Արցախում զոհ ունենք Մերկելն Էրդողանից պահանջել է ազատ արձակել գերմանացի լրագրողին ՄԻԵԴ-ն ամենակարճ ժամկետում կուսումնասիրի Թուրքիայում ձերբակալված գերմանացի լրագրողի բողոքը Գնդակը Թուրքիայի դաշտում է. ԵՄ ներկայացուցիչները դրական քայլեր են ակնկալում թուրքական կողմից 25.05.2017 ՀՀ-ն հույս ունի մինչև ԱԼԳ գագաթնաժողովը ստորագրել ԵՄ-ի հետ համագործակցության նոր համաձայնագիրը. Սվիտալսկի Նախագահը ընդունել է ԵԽ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի պատվիրակությանը Մանչեսթերում տեղի ունեցած ահաբեկչության հեղինակը Անգլիա է մեկնել Թուրքիայից ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը դատապարտել է Էրդողանի թիկնազորի գործողությունները ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել Հայաստանին ընտրական գործընթացներում առկա թերությունները վերացնելու ուղղությամբ Ադրբեջանի կառավարությունը չի կարողացել իրականություն դարձնել 2016-ի ՀՆԱ կանխատեսումները Էրդողանը հանդիպել է Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի հետ Պաշտպանության նախարարության պատվիրակությունը մեկնել է ՌԴ ՀՀ զինված ուժերի աշխատանքային խումբը մեկնել է Մինսկ 24.05.2017 Էրդողանը կրկին առիթը բաց չի թողել Գերմանիային վիրավորելու Վիգեն Սարգսյանը ՉԺՀ դեսպանի և ռազմական կցորդի հետ քննարկել է փոխգործակցության զարգացման ուղիները Ղազախստանն ամեն կերպ փորձելու է Ադրբեջանից հետ ստանալ պարտքերը Վլադիմիր Եվսեեւն առաջարկում է ստեղծել Իրան-Ռուսաստան-Հայաստան եռանկյունի Թուրքիայում գյուլենականների նոր ձերբակալություններ կիրականացվեն Բրիտանիան պատմության մեջ երրորդ անգամ ահաբեկչական սպառնալիքի ամենաբարձր մակարդակն է սահմանում Գերմանացի պատգամավորների այցը Թուրքիա վերջին պահին չեղյալ է համարվել Թուրքիան ռուսական ցորենի ներմուծման նոր սահմնափակումներ է մտցրել ԵԱՀԿ-ն Մարտակերտի շրջանում դիտարկում է անցկացնելու Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 95 անգամ 23.05.2017 Ոստիկանությունը հաստատել է. Մանչեսթերի ահաբեկչությունն իրականացրել է 22- ամյա տաղամարդը Անկարան փորձում է ՆԱՏՕ-ի միջոցով ազդել Եվրոպական քաղաքականության վրա Ադրբեջանի տնտեսությունը շարունակում է անկում ապրել Արցախի Նախագահն ընդունել է Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցության պատվիրակությանը Ահաբեկչությունից հետո Մանչեսթրի հիվանդանոց են տեղափոխել 12 լրջորեն վիրավորված երեխաների Ռուսաստանը ՀԱՊԿ անդամ երկրներին անվճար զենք է մատակարարելու Եվրամիությունը ԼՂ խնդրի լուծումը տեսնում է բացառապես խաղաղ ճանապարհով. Մոգերինի Սերժ Սարգսյանին իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Բելգիայի նորանշանակ դեսպանը Հայաստանն ակնկալում է շարունակել արդյունավետ համագործակցությունը ԵՄ հետ. Նալբանդյան Մանչեսթրի պայթյունից հետո Լոնդոնում ավելացնում են ոստիկանների թիվը
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան