Ադրբեջանի միատարրացումը կամ բնիկ ժողովուրդների բնաջնջման անավարտ գործընթացը

Ադրբեջանի միատարրացումը կամ բնիկ ժողովուրդների բնաջնջման անավարտ գործընթացը

Ադրբեջանի կողմից պետական մակարդակով տարվող հակահայկական քարոզչության «հաղթաթղթերից» մեկը համարվում է ՀՀ-ին միատարրության մեջ «մեղադրելը»: Միաժամանակ բաքվեցի քաղտեխնոլոգներն աշխատում են չհիշատակել Ադրբեջանում ապրող ժողովուրդների անվանումները և միայն ժամանակ առ ժամանակ` իրենց թույլ տալիս հիշել ռուսներին և հրեաներին: «Իսկ ահա Հայաստանում,-անհասկանալի և անհիմն չարախնդությամբ նրանք գրեթե ամեն օր բոլորին հայտարարում են,- գործնականում այլ ազգեր չկան, և բնակչության 97 տոկոսը կազմում են հայերը»:

Ամեն ինչ ճիշտ է. Հայաստանի բնակչության գրեթե 97 և Արցախի բնակչության գրեթե 98 տոկոսը կազմում են հայերը: Ճիշտ է նաև այն, որ Ադրբեջանում, բացի անդրկովկասյան թուրքերից, ապրում են նաև ռուսներ և հրեաների, ինչպես նաև բնիկ ժողովուրդներ. թալիշներ, լեզգիներ, թաթեր և այլն:Նրանց թվի մասին մենք դեռ կխոսենք, իսկ առայժմ փորձենք հասկանալ պետությունների միատարր լինելու պատճառը, այդ թվում և` հայերի, ինչպես նաև` Ադրբեջանի բազմազգ լինելու պատճառը:

Ակնհայտ մեծամասնություն կազմվող էթնոս ունեցող պետություններն աշխարհում քիչ չեն: Այսպես, Ճապոնիայի բնակչության 98 տոկոսը կազմում են էթնիկ ճապոնացիներ, Իսլանդիայում` 97 տոկոսը իսլանդացիներ, Նորվեգիայում` 95 տոկոսը նորվեգացիներ, Ալբանիայում` 96 տոկոսը ալբանացիներ, Եմենում` 98 տոկոսը եմեններ: Եվրոպական երկրներից ամենաբարձր միատարրություն ունեն Իռլանդիան, Հունգարիան, Նորվեգիա և Մալթան` համապատասխանաբար 93, 94, 95 և 96 տոկոս: Իսկ ահա Հյուսիսային և Հրավային Կորեաներում բնակչությունը գրեթե բացառապես կազմում են բնիկ կորեացիները` համապատասխանաբար 99.3 և 99.8 տոկոս:

Հեշտ է նկատել, որ միատարրություն նկատվում է այն երկրներում, որոնք ունեն բնիկ նստակյաց բնակչություն, որ այս կամ այն պատճառով կարողացել են խուսափել քոչվոր ցեղերի կամ ժողովուրդների արշավանքներից և զավթումներից: Քոչվորները դրանք օրգանիզմներ են (տվյալ դեպքում` ցեղեր կամ ժողովուրդներ)` առաջացած կամ ձևավորված մի վայրում, բայց արտագաղթած այլ վայր: Քոչվորներ կամ եկվորներ այս կամ այն չափով կան բոլոր երկրներում, բայց եթե պետությունների մի մասում նրանց թիվը շատ փոքր է և չի կարող էակնորեն ազդել ազգաբնակչության հիմնական կազմի վրա, այլ երկրներում նրանց թիվը մեծ տոկոս է կազմում, իսկ երրորդ խմբի երկրներում էլ քոչվոչներն արդեն ընդունվում են որպես հիմնական էթնոս: Այսպես, թուրքերը` Թուրքիայում, անգլոսաքսոնները` ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, կիրգիզները` Ղրղստանում, թուրքմենները` Թուրքմենստանում (նման օրինակները շատ են) համարվում են դասական քոչվորներ: Քոչվոչ են հաամրվում, օրինակ` արաբներն Իրաքում, չնայած այդ երկրում գործնականում չեն մնացել բնիկ ժողովուրդներ: Նույնը կատարվում է նաև Ադրբեջանում, որտեղ եկվոր ցեղերն այժմ ընկալվում են որպես հիմնական:

Հայաստանի միատարությունը, որտեղ հայ ժողովուրդը տեղաբնիկ է, բնական և տրամաբանական է: Անբնականն այն է, որ Հայոց երկրի 90 տոկոսը գերության մեջ է, և այնտեղ գործնականում հայ չկա: Անտրամաբանական է համարվում այն, որ ՀՀ-ից գործնականում պլոկվել է «ազգային մաշկը», և պետական սահմանի ամբողջ երակայնքով բազմացել են եկվոր թուրքական ցեղերի բնակավայրերը: Բնական ու տրամաբանական իրավիճակը վերականգնվել է 1988թ. ավարտին, չնայած դա տեղի է ունեցել բնական ճանապարհով` որպես Ադրբեջանի ԽՍՀ-ից հայերի մասսայական տեղահանության պատասխան գործողություն:

Բոլորովին այլ իրավիճակ է ստեղծվել Ադրբեջանի հանրապետությունում, որտեղ եկվոր ցեղերը հանկարծ դարձել են «հիմնական» բնակչություն: 1918թ. այդ տարածքը պետություն է անվանվել միայն որպես նախադրյալ` հարևան Իրանին տարածքային հավակնություններ ներկայացնելու համար, որի հյուսիսային գաղութի անունից է «փոխառվել» է «Ադրբեջան» բառը: Այսինքն` «Ադրբեջանի հանրապետություն» անվանումը մտածված էր ոչ թե էթնիկ, այլ` զավթողամոլական սկզբունքով:

Բայց 1936թ. սկսած այդ անվանումը ճակատագրական հետևանքներ է ունեցել հանրապետության արմատական ժողովուրդների համար: Ստալինը, նպատակ հետապնդելով Ադրբեջանում ապրող թուրքական ցեղերի էթնոցեղային ձտգումների վեկտորը շեղել Թուրքիայից և Անատոլիայի թուրքերից, անդրկովկասյան թուրքերի համար ստեղծել է «ադրբեջանցի» անվանումը` դրանով ինքնաբերաբար նրանց ճանաչելով որպես հանրապետության հիմնական էթնոս: Ադրբեջանը «դարձել» է «ադրբեջանցիների» հանրապետությունը, ինչպես Հայաստանը համարվում է հայերի հանրապետությունը, իսկ Վրաստանը` վրացիների:

Այդ ժամանակվանից հանրապետությունում եկվոր ցեղերը սկսել են իրենց տեր ու տիրական զգալ, իսկ բնիկ ժողովուրդները նրանց կողմից ընդունվել են որպես քամահրանքի և խտրականության օբյեկտ:

Ադրբեջանի հանրապետությունում կտրուկ արագացել է բնիկ ժողովուրդների բռնի հեռացման և ձուլման գործընթացը, որոնց ներկայությունը անհարմարություն էր ստեղծում եկվոր ցեղերի գիտակցության մեջ: Ադրբեջանի միատարրացման արագությունն աներևակայելի է. մի քանի տասնյակ տարիների ընթացքում առնվազն թղթի վրա եկվոր թիվը հասել է 93 տոկոսի: Այսպես, առաջին համամիութենական մարդահամարի տվյալներով «ադրբեջանցի» ազգության ի հայտ գալուց ի վեր նրանց թիվն Ադրբեջանի հանրապետությունում կազմել է 58,35 տոկոս: Եվ դա այն դեպքում, որ 1936-1939թթ. այդ ազգին են դասվել այրումները, մուղալները, պադարները, որոնք նախկինում դիտարկվում էին որպես ինքնուրույն ցեղեր: Հաջորդ տարիներին Ադրբեջանում «ադրբեջանցիների» ավելացման տեմպերը միայն աճել են: Այսպես, 1959թ. մարդահամարի համաձայն Ադրբեջանում «ադրբեջանցիները» կազմում էին 67.4 տոկոս, իսկ 1970թ.` արդեն 73,8: Հետագա առաջընթացը հեշտությամբ կանխատեսելի էր. 1979թ.` 78,1 տոկոս, 1989թ.`82,7 տոկոս, 1999թ.` 90,6 տոկոս, 2009թ.` 91,6 տոկոս: Այսօր, համաձայն պաշտոնական վիճակագրության, Ադրբեջանի հանրապետության 93 տոկոսը կազմում են եկվոր անդրկովկասյան թուրքերը` «ադրբեջանցիները»: Հետևաբար Ադրբեջանի «հանդուրժող բազմատարրությունն» ընդամենը արտացոլում է ձուլման, բնաջնջման և /կամ/հանրապետությունից բնիկ ժողովուրդներին ուժով հեռացնելու գործընթացի անավարտ լինելը:

1979-2009թթ. ընթացքում ադրբեջանցիների թիվն Ադրբեջանում աճել է` 4 708 832-ից հասնելով 8 172 800 մարդու: Այդ նույն ընթացքում «ոչնչից ի հայտ են եկել» երկու ազգեր` թալիշներ` 112 000 մարդ, և թաթերը` 25 200: Հիշեցնենք, որ թալիշները համարվում են Ադրբեջանի տարածքում ապրող ամենամեծաթիվ բնիկ ժողովուրդները, իսկ թաթերը մինչև վերջերս բնակեցրել են ողջ Ապշերոնյան թեակղզին: Թալիշների և թաթերի թիվը Ադրբեջանում կրճատվել է նվազագույնը 10-12 հազարով:

Այդ ընթացքում Ադրբեջանում ապրող ռուսների թիվը նվազել է ուղիղ 4 անգամ` 475 255-ից հասնելով 119 300 մարդու: Ավելացնենք, որ 2009 թ. մարդահամարից հետո ընկած ժամանակահատվածում Ադրբեջանից հեռացել է մոտ 15 հազար ռուս, և հիմա նրանց թիվը հանարպետությունում հազիվ կանցնի 100 հազարը: Նվազել է նաև հրեաների թիվը` 35 487-ից հասնելով 9100-ի:

Ընդհանրապես, Ադրբեջանում ապրողներ ազգերի վիճակագրական տվյալները տեսանելի ձեռնարկ են`եկվորների կողմից բնիկ ժողովուրդներին դուրս հանելու և հանրապետությունը միատարր դարձնելու առումով:

Ադրբեջանի բազմատարրությունը բնական է. տարածաշրջանում եկվոր համարվող թուրքերը դեռ չեն հասցրել լրիվությամբ «ազատվել» արմատական բնակչությունից:Հակառակը, Ադրբեջանի միատարրությունը համարվում է անբնական և, ինչպես և Թուրքայում կամ ԱՄՆ-ում, ֆիզիկական բնաջնջման, բռնի ձուլման կամ բնիկ ժողովուրդների բռնի հեռացման հետևանքով է առաջացել: Ադրբեջանում, իհարկե, շատ լավ գիտեն դա: Հենց այդ պատճառով էլ պետական քարոզչամեքենան ձգտում է Ադրբեջանից հեռացնել ձուլման, բռնի ուժով բնիկ ժողովուրդներին երկրից դւորս քշելու կամ ջնջելու համար տրաբամանական մեղադրանքները և փորձում սլաքն ուղղել Հայաստանի տրամաբանական միատարրության վրա:

Միաժամանակ Բաքվի ռեժիմը Ադրբեջանի պատմական գիտության առաջ խնդիր է դրել «ապացուցել» հանրապետությունում անդրկովկասյան թուրքերի բնիկ լինելը: Ադրբեջանի հանրապետության իշխող ռեժիմը շատ է ուզում ծածկել իր հանցավոր անցյալը,իսկ, միևնույն ժամանակ, իրեն ապահովագրում արմատական ժողովուրդների հանդեպ տարվող ռասիստական քաղաքականության համար անխուսափելի մեղադրանքներից:

Լևոն ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

12/03/2013

http://breezedentalclinic.com/ modern dental clinic in Oakton VA.
10.07.2018 Էրդողանը նշանակել է նոր կառավարության կազմը 7.07.2018 ՀԱՊԿ քարտուղարությունը ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն այլընտրանք չի տեսնում Ադրբեջանը առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Նախիջևանում ՃՏՊ հետևանքով ադրբեջանցի զինծառայողներ են մահացել Իրանում ԻՊ ութ անդամ մահապատժի է ենթարկվել 6.07.2018 Ադրբեջանի սահմանապահները թմրանյութերի հերթական խոշոր չափաբաժինն են առգրավել 5.07.2018 ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի շահարկման հերթական փորձն Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկվում է ի շահ պատերազմի, և ոչ խաղաղության 4.07.2018 Բաքվի մետրոն շարունակում է չգործել հոսանքազրկման պատճառով Ալիևը Գյանջայի քաղաքապետի մահափորձի քրգործը վերցրել է իր անձնական վերահսկողության ներքո 3.07.2018 Բաքուն և ադրբեջանական այլ քաղաքներ հայտնվել են խավարում 2.07.2018 Հայաստանը Եվրամիության հետ համաձայնագիրը կվավերացնի մինչև մայիս ՀՀ ԶՈՒ-ն ի վիճակի է զինծառայողներին ապահովել ամեն ինչով. Գլխավոր շտաբի պետ 30.06.2018 Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1500 կրակոց Էրդողանը մտադիր է նոր կառավարության կազմում ներգրավել հայ տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուին. թուրքական ԶԼՄ-ներ Հայաստանի և Գերմանիայի արտգործնախարարները նախանշել են երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ուղիները Արցախում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 29.06.2018 Արցախը հակամարտության կարգավորման գործընթացում պետք է ունենա որոշիչ ձայն Արցախում իրավիճակ է փոխվել 28.06.2018 Բակո Սահակյանը մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումներին Ադրբեջանցիների հերթական «զոհերը» կամ ԵԽԽՎ կոռուպցիոն բացահայտումների նոր «սերիան» 27.06.2018 Բացատրեք այս վեհաժողովին՝ ինչու եք կրկին զինամթերք կուտակում սահմանին. Արփինե Հովհաննիսյանը՝ ԵԽԽՎ-ում ադրբեջանցի պատվիրակին 26.06.2018 Եվրամիությունն աջակցության ծրագիր է նախատեսում Հայաստանում ապաստանած սիրիահայերի համար 25.06.2018 Քեթի Փիրին մեկնաբանել է Թուրքիայում տեղի ունեցած նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները Սելահաթթին Դեմիրթաշը շնորհավորել է իր կուսակիցներին և շնորհակալություն հայտնել հասարակությանը ԵԽԽՎ-ն նոր նախագահ ունի Վոլոդինն անհրաժեշտ է համարել Լեռնային Ղարաբաղում իրադրության սրում թույլ չտալը Աթեշյանը, Շիրինօղլուն և Զեքիյանը շնորհավորել են Էրդողանին ընտրություններում հաղթանակի առթիվ 23.06.2018 Փորձագետները կանխատեսում են Էրդողանի հաղթանակը Թուրքիայի նախագահական ընտրություններում Ադրբեջանական կողմը հունիսի 17-ին ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Արցախի ՊԲ Զորամասերից մեկում պայմանագրային զինծառայող է մահացել 22.06.2018 ԼՂ կարգավիճակը և անվտանգությունը Հայաստանի գերակա առաջնահերթություններն են. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարվել է այցելել Ադրբեջան 21.06.2018 ԵՄ-ն ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում վերահաստատել է իր աջակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել 18.06.2018 Նախիջևանի հատվածում որոշակի լարվածություն կա, բայց իրավիճակը վերահսկելի է. փոխնախարար Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպման վերաբերյալ հստակ պայմանավորվածություն չկա. Բալայան Թուրքիան պատրաստվում է Անտարկտիդայում գիտական կայան հիմնել Թուրքիայի նախագահը պատրաստ է «անհրաժեշտության դեպքում» երկարաձգել արտակարգ դրության ռեժիմը 16.06.2018 Վարչապետ Փաշինյանն ու Բակո Սահակյանն այցելել են պաշտպանական դիրքեր 15.06.2018 Արցախի ԱԱԾ նախկին պետը նշանակվել է հատուկ հանձնարարությունների գծով նախագահի ներկայացուցչի պաշտոնում 14.06.2018 Ադրբեջանցի ակտիվիստներն ակցիա են անցկացրել ի պաշտպանություն քաղբանտարկյալ Իլգար Մամեդովի «Ադրբեջանական լվացքատուն». եվրոպացի գործիչներին կաշառելու համար Իլհամ Ալիևը թալանել է Ադրբեջանի ավանդատուներին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները քննարկել են նախարարական հանդիպման կազմակերպման հարցը Ցանկանալով խելացի երևալ՝ ադրբեջանցի պատգամավորը հիմարի տպավորություն է թողել Հայաստանը շարունակելու է հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերը․ ՀՀ Նախագահ 13.06.2018 Զոհրաբ Մնացականյանը մանրամասներ փոխանցեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից Կրեմլի պալատում մեկնարկել է Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Թուրքիայի արգործնախարարը հայտարարել է, որ ինքը նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարն է Բակո Սահակյանն ու Արմեն Սարգսյանը քննարկել են Հայաստան-Արցախ փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր Ադրբեջանն Արցախի հետ շփման գծից հետ չի քաշում դեռևս ապրիլից կուտակած մեծ քանակությամբ ստորաբաժանումները
 
Խնդիրն այլ է. Արցախին հարում են այսօր գերության մեջ գտնվող լայնածավալ հայկական հողեր, որոնց վրա ապրում է թշնամին և ամեն օր սպառնում Արցախի Հանրապետությանը։ Այս հանգամանքը ստիպում է Արցախի քաղաքացիներին և ողջ հայ ժողովրդին ապրել հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի լրացուցիչ լարման պայմաններում։ Լևոն Մելիք-Շահնազարյան